الرئيسية / التاريخ / میرمهنا دلیر مرد عرب (بخش اول) / گردآورنده : حسین فرج الله

میرمهنا دلیر مرد عرب (بخش اول) / گردآورنده : حسین فرج الله

“مير مهنا دلیر مرد عرب “

حسین فرج الله

در دورانی از تاریخ معاصر مناطق وشهرهای خلیجی از پر تنش ترین مناطق آن دوران بودند وعلت آن تاریخ چند هزارساله تجارت دریایی این مناطق است  که چشم استعمارگران را به این مناطق دوخته بود.وجود منابع تجاری وهمچنین راههای تجارت دریایی بین المللی باعث می شدند که این منطقه جولانگاه امپراطوری های مختلف جهان شود این حوادث وجریانات باعث شده بود که مردم این سرزمین هیچ گاه زیر سلطه استعمارگران قرار نگیرند وهمیشه در مقابل استعمار واستعمارگر مقاومت کنند.از اين شخصيت ها كه در قيام بر ضد متجاوزان مثال زدنی است می توان میر مهنا فرزند نصر(ناصر)زعابی تمیمی را نام برد.

اما  امروزه با وجود نوشته های بی منبع ومصدر در دنیای مجازی اگردر مورد عرب بودن برخی شخصیت های تاریخ ساز صحبت کنیم برخی گمان می کنند ما سعی در عرب جلوه دادن آنهائيم غافل از اینکه تاریخ ما مردم عرب آنقدر دلیرمرد داشت ودارد که نیازی به تاریخ سازی وسرقت شخصیت های دیگران نداریم ،درسالهای اخیر بسیاری درتلاشند که از میر مهنا شخصیتی غیر عرب ومطابق با نظر وسلیقه خود بسازندمثلا تمام تصاویری که در فیلم ها یا بازی ها از میر مهنای تمیمی پخش می شود اورا با لباسی غیر عربی نشان می دهد درصورتی که تصاویری که غربی ها از میر مهنا برای ما به جا گذاشته اند اورا با دشداشه ،چفیه وعقال عربی به تصویر کشیده اند و همیشه از عرب بودن او سخن به میان آورده اند ، اما آیا می شود مردان اقوام دیگر را به نام خود مصادره کرد مگر می شود شخصیت ها وانقلابیان دیگر اقوام را به نام خود ثبت، ویا به نام خود مصادره کرد…..

مير مهنا بن نصر الزعابی التمیمی دلیرمردی که بسیاری از ابر قدرت های دوران خود را به زانو درآورد ،درتاریخ معاصر مردان عرب فراوانی داشتیم که با قدرتمند ترین کشورها درگیر شدند وپیروز از میدان نبرد خارج شدند …

مگر می شود از میر مهنا تمیمی سخن به میان آورد وشیخ سلمان کعبی ،شیخ عثمان ،شیخ مزعل ،سید علی مولا مشعشعی ، سید محسن ،شیخ یعقوب تمیمی ، شیخ مسلط آل خمیس …….یا دیگر شخصیت های بزرگ که مجال نیست همه رانام ببرم فراموش کردمگر می شود علمای عرب اهواز را از یاد برد که از ابی نواس اهوازی آغاز می شوند وبا عبدالحمید وابی هلال استمرار می یابند وبه شخصیت های بزرگ معاصر مانند ابن السکیت قرن ملافاضل سکرانی ادامه می یابند…

هر چند تاریخ نگاران معاصر درحق این شخصیت ها ظلم های زیادی مرتکب شدند وآنها را ناديده گرفته اند.

ولی این نادیده گرفتن مانند خورشید را نادیده گرفتن است ..علاوه برآن آیا می شود چیزی در مورد تاریخ معاصر نوشت وشیخ خزعل را نادیده گرفت شیخ خزعلی که اولین مدافع مردم مظلوم فلسطين است آنگاه که شاهان قاجاری مشغول عیش ونوش وپر کردن حرمسراهای خود از دختران زیبای ایرانی بود شیخ خزعل به فکر جلوگیری از تشکیل اسرائيل بود وشاهد این جریان کتاب ویل استرانگ وبسیاری از اسناد تاریخی دراین زمینه است شاید اگر بخواهیم قیاسی میان حکام محلی اهواز با شاهان ایران داشته باشیم به حاکمان محلی اهوارز ظلم کنیم چون جریان قابل قیاس نیست .آنگاه که سادات مشعشعی مسغول تدوین انواع کتب های علمی بودند نادرشاه شروع به غارتگری کرد وهمه مردم شرق وغرب را از دم تیغ گذراند وحتی به فرزندان وخاندان خود نیز رحم نکرد وآنگاه که شیخ سلمان کعبی به فکر سد سازی وآبادانی سرزمین خود بود کریم خان زند بزرگترین سدهای این سرزمین را تخریب می کند واز بین می برد وسد سابله را تخریب می کند وآنگاه که شیخ مزعل وخزعل به خاطر حفظ سرزمین اسلامی با شرق وغرب درجنگ بودند شاهان قاجاری به فکر عیش ونوش در اروپا بودند….

از همه اینها که بگذریم سخن دوست خوشتر است واما میر مهنا وتاریخ با شکوهش ومردم عرب باغیرتی که جان خود رابرای حفظ سرزمین از دست دادند آنگاه که میر مهناء با هلندی ها درحال جنگ بود ونگذاشت ذره ای از سرزمینش در دست هلندیها واجانب باشد عجیب آن است که سال ها پس از او شاهان قاجاری برای اینکه بتوانند در اروپا خوش باشند معاهده ترکمن چای را امضاء نمودند وكلی از خاک ایران را به روس بخشیدند …..

جايگاه ویژه امارت بندر ريق :

هلنديها پس از آنکه در سال 1752توسط نیروهای عثمانی از بصره بیرون رانده شدندومجبور به پرداخت 100هزار روپیه شدند ، در پی جایگاه جدیدی به جستجو برخاستند واز مهمترین نقاطی که می توانستند در آنجا برای خود پایگاهی بر پا کنند سواحل بوشهر وبندر ریگ بود تا علاوه بر تسلط، به سواحل خلیجی بتوانند از راه دریا وخشکی به تجارت خود ادامه دهند همچنین پایگاه مستحکمی برای خود در نزدیکی بصره بسازند ،«بارون کینبهاوزن »که زیر نظر مرکز تجاری هلندیها درخلیج کار می کرد در حین باز گشت به پایگاه مرکزی در «باتافیا »که متعلق به شرکت هند شرقی بود متوجه شد که جزیره« خرج»زیر سلطه حاکم بندر ریق،میر نصر « ناصر» الزعابی التمیمی است پس تصمیم گرفت با او وارد مذاکره شود تا بتواند آن جزیره را از میر نصر پدر میر مهنا اجاره كند.

(عبدالامير محمد امين ،المصالح البريطانية في الخليج ،ص236)

«كينبهاوزن »توانست با مير نصر به توافق برسد ،كه به هلنديها اجازه برپایی پایگاه تجاری در جزیره خرج بدهد وسالانه اجاره بهایی از آنها دریافت کند.

(هيفاء عبدالعزيز الربيعي ،غزاة في الخليج ،ص،120)

به نظر می رسد که کینبهاوزن فقط برای برپایی پایگاه تجاری برنامه ریزی نمی کرد بلکه او درتلاش بود تا علاوه بر این کار بتواند پایگاهی نظامی در این جزیره برپا کند تا ضرر از دست دادن بندر جمبرون(بندر عباس)وبندر بصره را جبران کند ،در سال 1753او توانست نیت خود را عملی سازد وجزیره را کاملا با نیروهای نظامی هلندی تسخیر کرد وبرای سلطه بر بحرین وبصره خود را آماده کرد.

باهر نگاه سطحی به تجهیزاتی که هلندیها با خود آورده بودند می توان فهمید که آنها برای تجارت نیامده بودند بلکه هدف آنها تسخیر نظامی جزیره بود تا بتوانند مستعمره قدرتمندی دربین کشورهای خلیجی ایجاد کنند .آنها با پنج کشتی بزرگ جنگی ،ومقدار زیادی مهمات که عبارت بود از انواع توپ سبک وسنگین وهمچنین

مقدار زیادی ذخیره غذایی وسرباز هلندی دوره ديده وارد جزیره شدند .

بعد از آنکه هلنديها در جزیره خرج مستقر شدند اولین اقدامی که انجام دادند بنای قلعه مستحکمی در این جزیره بود ساکنان اصلی جزیره از این حادثه ونقص قرارداد فی مابین میر نصر وهلندیها نا خوشنود شدند ولی کار از کار گذشته بود وهلندیها با تمام تلاش در پی تسخیر همه جانبه جزیره بر آمدند دیگر از دست بنی تمیم ومردم عرب ساکن جزایر کاری بر نمی آمد ولی میر مهنا با توجه به اینکه در این مدت از جریان اجاره جزیره ودیگر قضایا نا خوشنود بود از این فرصت برای بیرون راندن هلندیها بهره جست .

(مجلة جامعة تكريت للعلوم الانسانية،عدد العاشر ،ص، 162)

يكی از جهانگردان معروف به نام «ایفز »(Ives)اينگونه قلعه هلندیها را توصیف می کند که :قلعه هلندی ها قلعه ای مربعی شکل که با سنگ بسیار مستحکم برپا شده ودر هر گوشه آن برجی بلند برپاست که در مجموع چها برج مشرف بر چهار جهت دارد، ودر هر برج هشت تفنگدار وجود دارد که شش نفر آنها درسه گوشه برج ودو نفر به صورت نیروی کمکی وجود داشتند،قلعه دری مستحکم روبه دریا دارد که یک توپ و12تفنگدار از آن محافظت می کنند به غیر از چهل تفنگدار دیگر که در هر لحظه آماده شلیک هستندودر حدود 100سرباز شبانه روز از قلعه محافظت می کننددر انتهای شمالی جزیره برج مثلثی شکلی وجود دارد که شش تفنگدار از آن محافظت می کنند …..

(هنا الربیعی ،ص122)

اینگونه برای میر  نصر التمیمی پدر میر مهنا آشکار می شود که در تشویق هلندیا ودیگر اروپایی ها برای برپایی مرکز تجاری اشتباه کرده وسرزمینش را به خطر انداخته اما دیگر کار از کار گذشته بود.زیرا هلندیها در جزیره خرج بناهای مستحکمی ساخته بودند ودیگر بیرون راندنشان غیر ممکن به نظر می رسید .

میر نصر زعابی تمیمی خودش را درتنگنا یافت زیرا اکنون هلندیها مالک جزیره وسرزمین های بنی تمیم شده بودند واز پرداخت اجاره سالانه جزیره سرباز زدند.میر نصر برای رهایی از این وضعیت دست به دامان انگلیسی ها شد تا بتواند از طریق انگلیس به هلندیها فشار بیاورد ،پس از طریق« مستر بی،  الس »(B.ELLis)

کنسول انگلیس در بصره با انگلیس وارد مذاکره شد اما این مذاکره به نفع او تمام نشد .

پس از مذاکره از طرف ریاست شرکت( کمپانی) هند شرقی انگلیس ومجلس بومبای در1754تصمیم گرفته شد که «فرنسس وود »(F.WOOd)  به دلیل آگاهی از وضع کشورهای خلیجی در بندر ریق مستقر شود ….اما این اسقرار مانند استقرار هلندیها خطناک بود.

(عبدالامیر محمد امین ،ص61)

در سال 1754 پدر میر مهنا کشته می شودوبرادرش میر حسین جانشین پدر می شود اما نتوانست مدتی طولانی حکومت کند وبه هلندیها پناه برد و واین بار رهبری قبایل عربی ساحل شرقی به میر مهنا سپرده می شود که ازاین پس میر مهنا نقش تعیین کننده ای درمیان کشورهای خلیج وهمسایگان دیگرش بازی می کند که باعث می شود نقش های استعماری کریم خان زند از یک طرف وهلندیها وانگلیسی ها ازسوی دیگر برملا شود وجلوی همه آنها گرفته شود.

عن مدير الموقع

شاهد أيضاً

آموزش به زبان مادری حق من است _ زکیه نیسی

آموزش به زبان مادری حق من است زکیه نیسی مسمومیت بوى مدرسة با محروميت از …