الرئيسية / التاريخ / «معنا وریشه کلمه بشت»(3) / حسین فرج الله (ابو عرفان)

«معنا وریشه کلمه بشت»(3) / حسین فرج الله (ابو عرفان)

«معنا وریشه کلمه بشت»(3)

حسین فرج الله (ابو عرفان)

بشت مردم عرب به دو شکل تابستانی(ظریف)وزمستانی (ضخیم)بافته می شود ، بشت تابستانی را صیفی وبشت زمستانی را شتوی می نامند، همچنین بشت شتوی را عباء يا مزويه می نامند بشت تابستانی را بشت یا خاچیه می نامند.

(انواع «بشت»در گذر تاریخ)

1-بشت شامی «بشت قطری »بشت المقلم (در لهجه عرب اهوازی):

«از مهترین انواع بشت که درجغرافیای گسترده ای انتشار یافته بود بشت شامی یا بشت قطری ويا به لهجه اهوازی بشت المقلم (یعنی بشت ضخیم راه راه سیاه وسفید)است که به شکل راه راه سیاه وسفید ویا قهوه ای وسفید می باشد، ودر تمام سرزمینهای عربی انتشار یافته است ،این نوع بشت بنا بر تفکر مردم عرب وبه دو رنگ تیره وروشن بافته می شود ،تا علاوه بر دید درشب نمادی از خیمه ها وسیاه چادر های مردم عرب باشد همچنین یاد آور نماد تضاد خیر وشر است،این نوع بشت در سراسر امپراطوری اسلامی منتشر شده بود وتا قرن اخیر در شهرهای اهوازی وحتی شیراز وچها محال ودیگر شهرهای ایران رواج داشت،این نوع بشت که شبیه عبا و زخیم می باشد با مردم عرب شیراز وعرب کمری های مناطق چهار محال وشهرکرد وبلداجی وسایر مناطق در ایران منتشر شدوبا سیاه چادرهایشان در این سرزمین ها به فراوانی یافت می شد وبالاپوش مردم عرب شیراز وپشت کوه بود ،همچنین این بشت را می توان در حجاز (المملکه العربیه السعودیه)وقطر ،بحرین ،سوریه ،اردن وسایر شهر وکشورهاعربی یافت وهنوز برخی از سالمندان اهوازی این نوع بشت را در خانه های خود نگهداری می کنند.»

بشت شامی را قوم یهود نیز به کار می برند که تا به امروز خاخام های یهودی آنرا برتن می کنند وبرگرفته از فرهنگ وتمدن مشترک دین یهود ومردم عرب سرزمینهای عربی است در بسیاری از نقاشی های مستشرقین مانند دیولافوا ،نیپور و عکس های ارنست هرتسفلد این نوع بشت راه راه دیده می شود.
«ارنست هرتسفلد در حفاری های تخت جمشید ومسجد سلیمان از مردم محلی شیراز ومسجد سلیمان به عنوان حفار ونگهبان بهره برد ودر حین عکس بردای از تخت جمشید وبرد نشانده مسجد سلیمان مردم عرب با بشت های شامی ظاهر می شوند ودر عکس ها تفنگ خزعلی که نوعی تفنگ رایج آن دوران مردم عرب بوده نیز به چشم می خورد که نگهبان تخت جمشید از آن بهره برده است .»

2- بشت چاسبی:

از انواع بشت معروف می توان بشت چاسبی منتسب به خاندان البو كاسب(خانواده شیخ خزعل)را نام برد، وبا نخ طلایی یا نقره ای حاشیه دوزی می شود.این نوع بشت از انواع بسیار مرغوب بشت مردم عرب می باشد ومعمولا شیوخ وصاحب منصبان آنرا بر تن می کنند.

3-بشت دورقی:این نوع بشت از نخ وشیوه دوخت وبافت منحصر به فرد است واز نظر کیفیت پارچه یکی از بهترین بشت های معروف جهان است ،بشت دورقی تا قرن گذشته به عراق ،قطر ، والاحساء والقطيف (المملكة العربيه السعودية)صادر می شد.وتا کنون مردم کشورهای عربی این نوع بشت را به بشت دورقی( یعنی منتسب به شهر دورق )می سناسند واز کیفیت فوق العاده آن سخن به میان می آورند.

4-بشت نجفی :

این نوع بشت نیز از انواع ظریف بافت ومرغوب بشت عربی است ودر شهر نجف عراق بافته می شود وبه سراسر کشورهای عربی صادر می شود،حاشیه دوزی این نوع با نخ ابریشمی به رنگ خود بشت صورت می گیرد .وبیشتر شیوخ عرب وروحانیان ازاین نوع بشت استفاده می کنند.

6-بشت بوشهری :

این نوع بشت در میان مردم عرب بوشهر رواج داشته وبه بشت دشتی یا بوشهری معروف بوده واز پشم گوسفند قهوه ای ویا موی شتران مردم عرب بوشهر بافته می شد وبه کشورهای خلیجی واهواز صادر می شد واز انواع مرغوب بشت شمرده می شد.

 

7-بشت حساوی:

بشت حساوی بشت مردم الاحساء وقطيف يعني شرق المملكة العربية می باشد ،مردم این منطقه از هزاران یال پیش تا کنون ارتباط عمیقی با مردم عراق ، اهواز ، کویت ودیگر کشورهای خلیجی دارند به همین دلیل نوع پوشش وگفتار آنها شبیه به مردم عراق وکویت است وبا مردم مکه ومدینه شباهت کمتری دارند.بشت این منطقه باز ازانواع مرغوب وبسیار متداپل بشت عربی است.

 

8-بشت هندیان (التمیمیه ):

بشت هندیان در شهر هندیجان کنونی بافته می شد ودر مقایسه با بشت دورقی از کیفیت پایین تری برخوردار بود ولی نسبت به بشت های دیگر جایگاه بسیاری خوبی بین بشت های عربی دارد.امروزه این صنعت مهم در شهر هندیان رو به فراموشی است.

9-بشت یابانی :

بشت یابانی در کشور ژاپن تولید می شود واز انواع مرغوب کارخانه ای است ولی به پای بشت دست بافت مردم عرب نمی رسد،اما به علت گران بودن بشت دست بافت مردم بشت یابانی را نیز مورد توجه دارند وآنرا خرید وفروش می کنند همچنین نوع کارخانه ای رنگ های فراوان تری نسبت به بشت دست بافت دارد.

10-بشت المچری :

این نوع بشت از پشم گوسفند بافته می شود و شبیه به بشت نجفی است اما ضخیم تر وبیشتر زمستانی است ودر صورت پوشش لباس زیر آن دیده نمی شود ودلیل آن ضخامت این نوع بشت عربی است.

11-بشت قیلان:

بشت قیلان نیز از انواع بشت های ضخیم وپشمی می باشد وبیشتر کاربرد زمستانه دارد ورنگ خوری کمتری داشته چون از پشم قهوه ای یا سیاه گوسفند بافته می شود.

12-بشت بدری :

این نمونه ازبشت ها بسیار گران قیمت وظریف می باشد وبرای مراسم ازدواج کاربرد دارد، وبه دلیل زیبایی فوق العاده آن بدری یعنی شبیه به ماه خوانده می شود وعروس وداماد در قرون گذشته آنرا برتن می کردند.

13-بشت البیدی :

بشت بیدی را از پشم می بافند وبافت آن بسیار ساده وابتدایی است وبیشتر چوپانان وکشاورزان آنرا درهنگام سدما برتن می کنند وگاهی آنرا بر سرمی گذارند تا آنها را از سرما حفظ کند .

14-بشت المزویه :

این نمونه از بشت از پشم گوسفند و وبر یا موی شتر بافته می شود وضخیم وپهن است تا مردان عرب را دربادیه ازشن وماسه روان وسرمای شب حفظ کند مزویه را بیشتر قبایل بدو در بادیه بر تن می کنند.

 

15-بشت الماهود :

بشت ماهود از جمله بشت های زخیم است که با مورد استفاده مردم بادیه است .

16-بشت البریطانی (اللندنی)

بشت بریطانی با دستگاههای بسیار پیشرفته بافته می شود واز گران ترین بشت های کارخانه ای است که در شهر لندن تولید می شود ودر کشورهای عربی طرفداران فراوانی دارد.

 

بشت مردم عرب تاریخچه ای طولانی وجزیی از تمدن هزاران ساله این مردم است همانطور که در بخش اول این مقاله نقل شد بشت واژ های اکدی است وبه معنای صاحب جلالت ووجاهت وبزرگی است ،مردم عرب اهوازی در زمینه هنر وصنعت بشت بافی دست توانایی داشته اند وتا کنون هنوز مردان وزنان فراوانی وجود دارند که می توانند به احیای دوباره این هنر کمک کنند ، وعلاوه برایجاد شغل باعث حفظ این هنر وصنعت چندین هزار ساله می شود.

#الحرشة

عن مدير الموقع

شاهد أيضاً

الصورة المفقودة (ق.ق.ج) سیدکاظم القریشي

*الصورة المفقودة من آلبوم العائلة الورقي* (قصة قصيرة جدا)  سيد كاظم القريشي  کانت تفكر بالصورة …