الرئيسية / التاريخ / تبلور هنر سفالگری در صنعت منقل گلی مردم عرب / حسین فرج الله

تبلور هنر سفالگری در صنعت منقل گلی مردم عرب / حسین فرج الله

تبلور هنر سفالگری در صنعت منقل گلی مردم عرب :

حسین فرج الله (ابو عرفان)

(منقلة الطینة)

سفال را می توان اولین تبلور صنایع دستی انسان نامید ،صنعتی که از هزاره های ماقبل تاریخ آغاز شد وتا دوره تاریخی بشر استمرار یافت وتابه امروز به حیات خود ادامه داد،هرچند که پیشرفت امروز بشر، بسیاری ازصنایع دستی انسان را به انزوا کشید وآنها رادر زندگیش کم رنگ کرد ،پلاستیک ،لاستیک ،نایلون ،نایلکس ، pu, pvcکائوچو ،نئوپال ،mdf،وبسياری دیگر از صنایع شیمیایی جایگزین صنایع دستی پاک و بی ضرر انسان شد، پلاستیک جای حصیرهای گیاهی وطبیعی دوران پدرانمان را گرفت ،لوله های پلاستیکی جای لوله های سفالی ،وظروف فلزی وپلاستیکی جایگزین سفال شد ، وسفال را از مهترین وسایل زندگی انسان به وسایلی تزیینی تبدیل کرد ، وجزءچند سفال مانند گلدان ویا برخی ظروف تزیینی دیگر ، چیزی در زندگی امروزیافت نمی شود ،در صورتی که سفال در دوران تاریخ از مهمترین صنایع دستی بشر بوده است وامروز اگر می توانیم دوره های تاریخی بشر را شناسایی کنیم مدیون همین سفال ها هستیم .
بشر پس از شناخت آتش وگل وآمیختن این دو عنصر توانست هنر خود را به منصه ظهور برساند ،هنری که هزاران سال است در زندگی همه بشریت تاثیرگذار بوده ، وتوانسته تاکنون جایگاه ویژه ای برای خود حفظ کند .

مردم عرب امروزی که باقی مانده تمدن های بزرگ بین النهرین وعیلام ومیسان ،وسایر تمدن های سرزمین های عربی هستند
در هنر سفال گری دست توانایی دارند ، هنوز هنر سفال گری در عراق ، بحرین ، امارات وحتی سرزمین های دورتر مانند یمن وحجاز ومصر وجود دارد اما این هنر مانند دیگر هنرها در سرزمین ومهد خود غریب شده اند ،هنوزمردم عرب از اهواز تا سایر سرزمین های عربی از گل تنور گلی می سازند که به مرور زمان با آتش درونش به سفال تبدیل می شود وبه حدی محکم می گردد که به راحتی آنرا جابه جا می کنند .

از دیگر هنرهای مردم عرب که هنوز کاربرد دارد وبه حیات خود ادامه می دهد ، صنعت منقل گلی است ، منقل تاریخی به وسعت قهوه مردم عرب دارد ، یعنی آنگاه که قهوه در سرزمین های عربی کشف شد ومردم عرب شروع به استفاده از قهوه نمودند ، شروع به ساخت ظروف مسی جهت دم کردن آن نمودند ،ومنقل یکی از وسایلی بود که مردم عرب در خانه های خود به آن نیازمند بودند تا بتوانند قهوه را آماده نموده واستفاده کنند.

در مورد تاریخ پیدایش قهوه در سرزمین یمن وانتشار آن بین ملت عرب سخنان ضد ونقیض فراوانی وجود دارد اما هرچه هست مردم عرب از قدیم الزمان یعنی شاید قبل از اسلام قهوه را می شناختند ودر میان خود از آن استفاده می کردنند اما با انتشار اسلام وبویژه در دوره امپراطوری بزرگ عثمانی قهوه جایگاه ویژه ای یافت وبه اقصی نقاط جهان صادر شد وبه اروپا وشرق آسیا را ه یافت .

منقل واژه ای عربی و اسم آلت یعنی اسم وسیله است وبه معنای وسیله نقل زغال ویا هر چیز دیگر ی باشد.
منقل گلی مردم عرب اهوازی قدمت فراوانی دارد واز قدیم مردم عرب اهوازی چه برای قهوه وچه برای گرم کردن خانه های خود از انواع منقل گلی استفاده می کردند این نوع منقل که به مرور زمان با حرارت زغال تبدیل به سفال می شود هنوز در میان مردم عرب رواج دارد ، وتا کنون در خانه های مردم عرب این نوع منقل گلی یافت می شود علاوه برآن نوعی دیگری از منقل وجود دارد که مستقیما تبدیل به سفال می شود این نوع از منقل پس از ساخت وخشک شدن در جای تاریک مثلا در انبار کاه یا علوفه نگهداری می کنند ،وپس از آن چاله بزرگی کنده می شود ودرون آنرا با پهن گاو ویا پشکل گوسفندان پر می کنند ومنقل را درون آن قرار می دهند سپس آنها را روشن می کنند تا کاملا آتش بگیرد سپس خاک به آرامی اطراف آن می ریزند وبلای چاله را با چیزی سقف می کنتد وکاملا با خاک می پوشانند وفقط دو ورودی وخروجی باقی می گذارند تا شعله خاموش نشود ، یک روز این طول می کشد تا کاملا این سفال آماده شود، سپس منقل را از زیر خاکستر خارج می کنند وبا وجود حرارت منقلی سفالی بدست می آید .

مردم عرب روی منقل های گلی یا سفالی خود نمادهای از فرهنگ وتمدن خود ترسیم می کنند ، آنهاروی منقل نقش ، نخل ،دله قهوه ، شمشیر ،شیر ، عقاب، سرباز عیلامی ،پل هلالی اهواز ،مشحوف ،اسب ، تفنگ ،مردان عرب بالباس عربی، وبسیاری دیگر از نمادهای مردم عرب ،همچنین برخی برای تزیین این منقل ها ازسنگ های تزیینی رنگی استفاده می کنند وبا این سنگ ها طرح دله وفنجان قهوه ، شمشیر ،عقاب ، وبسیاری از نمادهای دیگر را ترسیم می کنند .

صنعت منقل گلی نیاز به حمایت دارد تا به شکل صنعتی وبه تعداد فراوان وبا نقش های گوناگون تولید شود تا هم اشتغال زایی کند وهم این صنعت مردم عرب حفظ شود تا به نسل های آینده برسد..

 

#الحرشة

عن مدير الموقع

شاهد أيضاً

پرسش وپاسخ (2) /حسين فرج الله

پرسش وپاسخ (2) حسين فرج الله   چرا بسیاری ازآثار تاریخی عیلام شبیه به آثار …