الرئيسية / التاريخ / «الامير شيخ سلمان الكعبي اسطوره استعمار ستیزی در قرن18» / حسين فرج الله

«الامير شيخ سلمان الكعبي اسطوره استعمار ستیزی در قرن18» / حسين فرج الله

«الامير شيخ سلمان الكعبي اسطوره استعمار ستیزی در قرن18»

بخش (1):

معنی کلمه استعمارچیست؟

حسين فرج الله

استعمار اگر مصدر باشدبه معنی ، طلب آبادانی کردن ،آبادانی خواستن است واگر اسم باشد به معنی تسلط مملکتی قوی بر مملکتی ضعیف بقصد استفاده از منابع طبیعی و ثروت کشور و نیروی انسانی افراد آن به بهانه نابجای ایجاد آبادی و رهبری مردم آن بسوی پیشرفت می باشد.

در علوم سیاسی : تصرف سرزمین دیگران و ایجاد جامعۀ مقیم در آن برای سودجویی از منابع و بهره کشی از مردم آن سرزمین را استعمار می گویند.

استعمارستیزی چیست؟

استعمار ستیزی (Anti-colonialism)، عنوانی است که برای بیان جنبش های ضداستعماری و حرکت های بر ضد تسلط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی امپریالیسم های شرق وغرب بکار رفته است. حرکت هایی که استقلال سیاسی و تشکیل دولت ملی را، در کنار استقلال سیاسی طلب می کنند.

مردم عرب اهوازی از گذشته دور تا کنون در مقابل قدرت های استعمار گر ایستادگی کرده اند ومی توان آنها را استعمار ستیزان گمنام نامید ،استعمار ستیزانی که فقط استعمارگران شرق وغرب آنها را می شناسند اما در بین مردم مجهول مانده اندامروز باید اسوه جوانان این مرز وبوم باشند.

شخصیت های بزرگی مانند شیخ سلمان الکعبی
که توانست در مقال بریتانیا مقاومت کند وآنها را در خلیج از پای در آورد ،هچنین میر مهنا الزعابی التمیمی که توانست هلندی ها را از خلیج بیرون کند علاوه بر آنها می توان غضبان البنیه اللامی را نام برد کسی که تکانست با دولت عثمانی وبریتانیا بجنگد وبه آنها شکست سختی وارد کند .

حته الکعبی که در مقابل ظلم وستم رضاشاه دلیرمردانه جنگید وبسیاری دلیرمردان دیگر همچنین باید به زنان مبارز نیز اشاره کرد زنان همچون علیه دختر شیخ سلمان الکعبی را می توان اسوه زنان عرب در استعمار ستیزی دانست .شیخ خزعل کعبی را می توان اولین مدافع مردم فلسطین واولین مبارز با استعمار اسرائیل دانست.

الاهواز،عربستان(خوزستان كنونی)یکی از قدیم ترین سکونتگاههای بشری ومهد اولین تمدن های بشری است .دراین منطقه تمدن های فراوانی مانند تمدن عیلام، سومر ،بابل ،آشور ومیسان ظهور یافتند هرچند که تمدن های سومر وبابل وآشور درواقع تمدن هایی بین النهرینی بودند ولی در برهه هایی از روزگار گستره آنها به کوه های زاگرس یا تا حدود پاکستان(هند قدیم) هم رسیده است.

شوش ودیگر شهرهای این دیار از قدیم الزمان مسکن مردم سامی نژاد (مردم عرب کنونی)بوده وهست، به این دلیل در این دوره های تاریخی چه قبل از ظهور دین اسلام وچه بعد از آن حکومت های مقتدر با حاکمیت حاکمان عرب ،ظهور یافتند وتا قرن بیستم یعنی حاکمیت شیخ خزعل کعبی ادامه یافت ،دراین دوران تاریخی یکی از مهمترین حاکمان بنی کعب که درقرن هجدهم ظهور یافت وتوانست در جهان آن روز تاثیرگذار باشد شیخ سلمان کعبی است ،شيخ سلمانی که معاصر کریم خان زند دربلاد فارس (ایران کنونی )بود.

حکومت بنی کعب ازحدود سال های 1670تا 1935يعنی قتل شیخ خزعل درتهران به دست عمال رضا شاه به پایان می رسد ورسما رضا شاه سرزمین حکومت بنی کعب را تصرف می کند .در دوران حکومت بنی کعب حکومت سادات مشعشعی نیز در بخش از این سرزمین رسمیت داشت وگاهی به صلح وگاهی به درگیری با بنی کعب ایام می گذراند.در این دوران سرزمین تحت سلطه بنی کعب وسادات مشعشعی که شامل سه استان امروزی ،ایلام، خوزستان وبوشهر وبخشی ازکوههای زاگرس بود بین امیران بنی کعب وسادات تقسیم شده بود که این امیران با حکومت مرکزی بنی کعب ارتباط داشته ومالیاتی به امارت پرداخت می کردند .

«برخی ازنویسندگان معاصر از مهاجرت بنی کعب در قرن شانزدهم خبر می دهند این برخلاف واقع بوده زیرا وجود آنها در برخی از مصادر به صدر اسلام باز می گردد ونام بسیاری از شخصیت ها مانند شیخ محمد دینوری الکعبی درقرن اول هجری آمده است ،همچنین اگر بخواهیم به اصل این قبیله باز گردیم )این قبیله از قبایل عدنانی است که نوادگان حضرت ابراهیم هستند واز دوران بابل تا به امروز ساکنان اصلی جنوب عراق واهواز بوده وهستند ،اما اینکه مهاجرت دراین قرن صورت گرفته یا نه جای بحث فراوان دارد هرچند که اگر بخواهیم بپذیریم که مهاجرت بنی کعب دراین دوره بوده باید این مسئله را در نظر داشت که بنی کعب دهها قبیله کوچک وبزرگ را در میان خود جا داده که همگی بنی کعب نیستند ،واز ساکنان قدیمی این سرزمینند علاوه برآن بین شهرهای اهوازی وعراق مرزی وجود نداشت که بتوان گفت بنی کعب از عراق مهاجرت کرده یا سرزمین دیگر همچنین تا سال 1903هیچ مرزی بین حکومت بنی کعب وعراق وجود نداشته برخی نویسندگان معاهده سایسپیکو که باعث مرزبندی بین کشورهای اسلامی شد را به گونه ای باور دارند مانند اینکه از دوره باستان این مرزها وجود داشته ومردم به نام این کشورها شناخته می شدند.شاید این سخن از آنجا نشات می گیرد که بنی کعب تا آن دوران قدرت مهمی در معادلات بین المللی وداخلی نبودند و زمانی که در قرن هفدهم به صحنه آمدند برخی گمان کردند که آنها در این سرزمین نبودند در صورتی که بین عراق وعربستان آن دوران مرز مشخصی نبوده وبه شکل قبیله ای و یا حکومت نیمه متمرکز اداره می شدند پس نمی توان پذیرفت که بنی کعب از سرزمین های دیگر مهاجرت کرده باشند وبا این سرعت توانستند حکومت مقتدری دراین سرزمین ایجاد کنند وتمام سرزمین های عربستان(خوزستان کنونی) را زیر سلطه بگیرند…

هرچه هست بنی کعب از قرن 17تا قرن بیستم حاکمان بلامنازع این سرزمین بوده اند ونام حاکمانشان درتمام مصادر تاریخی فارسی وانگلیسی وعربی وسایر زبان ها آمده است.

شیخ سلمان کعبی از مهترین حاکمان بنی کعب در قرن هجدهم بوده که توانست با کارهای عمرانی وایجاد کانالهای کشاورزی وهمچنین سد سازی بر رودخانه هاوعلاوه برآن روابط سیاسی با رقیبان داخلی وخارجی به تاثیر گذار ترین حاکم بنی کعب تبدیل شود.
شیخ سلمان کعبی توانست روابط دوستانه ای با شیوخ بنی کعب وبنی تمیم ایجاد کند این روابط دوستانه حمایت آنها از شیخ سلمان را بر انگیخت ، این حمایت دیگر شیوخ عرب را نیزبه اطاعت شیخ سلمان کعبی وا داشت.

سرزمین اهواز در دوره حکومت بنی کعب به چند امارت تقسیم شد که امارتها تابع حکومت بنی کعب در الفلاحیه بودند.از مهم ترین امارت ها می توان امارت بنی تمیم ، امارت آل کثیر (هرچند که آل کثیر ابتدا همپیمان سادات مشعشعی بودند )، امارت باویه ، امارت بنی لام ،امارت بنی کعب ،امارت آل خمیس وغیره را نام برد که هر امارت ممکن بود شهری یا چند شهر را در برمی گرفت ومالیات های شهرها وروستاها جمع می شد وبه دربار امارت بنی کعب در محمره ارسال می شد .

شیخ سلمان بن سلطان بن ناصر الكعبي ، یکی از حکام محلی اهواز از سال های 1150 ق تا سال 1178 ق(قرن هجدهم میلادی) بود او بارها با استعمارگران انگلیسی جنگید . جنگ “ابوطوق” یکی از نبردهای مشهور سپاه شیخ سلمان با بریتانیا بود ومنجر به شکست سنگین انگلیسی ها شد.(علت نامگذاری این جنگ به ابو طوق به خاطر وجودنوعی علامت نظامی در گردن یکی از فرماندهان نظامی بریطانیابود).علاوه براین، در نبرد میر منها بن نصر الزعابی که برضد هلندیها در خلیج صورت گرفت تنها یاور میرمهنا شیخ سلمان کعبی بود ،شیخ سلمان با ارسال کشتی های جنگی یاور میر مهنا برضد هلندیها بود.

ادامه دارد….

#الحرشة

عن مدير الموقع

شاهد أيضاً

«الامير شيخ سلمان الكعبي اسطوره استعمار ستیزی در قرن18»(3) / حسين فرج الله

«الامير شيخ سلمان الكعبي اسطوره استعمار ستیزی در قرن18»(3) حسين فرج الله   یاقوت حموی …