الرئيسية / التاريخ / «الامير شيخ سلمان كعبی اسطوره استعمار ستیزی در قرن 18»(5) / حسين فرج الله

«الامير شيخ سلمان كعبی اسطوره استعمار ستیزی در قرن 18»(5) / حسين فرج الله

«الامير شيخ سلمان كعبی اسطوره استعمار ستیزی در قرن 18»(5)

حسين فرج الله

شیخ سلمان کعبی توانست روابط دوستانه ای با شیوخ بنی کعب وبنی تمیم ایجاد کند این روابط دوستانه حمایت آنها از شیخ سلمان را بر انگیخت ، این حمایت دیگر شیوخ عرب را نیزبه اطاعت شیخ سلمان کعبی وا داشت.

سرزمین اهواز در دوره حکومت بنی کعب به چند امارت تقسیم شد که امارتها تابع حکومت بنی کعب در الفلاحیه بودند.از مهم ترین امارت ها می توان امارت بنی تمیم ، امارت آل کثیر ، امارت باویه ، امارت بنی لام ،امارت بنی کعب وغیره را نام برد که هر امارت ممکن بود شهری یا چند شهر را در برمی گرفت ومالیات های شهرها وروستاها جمع می شد وبه دربار شیوخ بنی کعب ارسال می شد .

شیخ سلمان بن سلطان بن ناصر الكعبي ، یکی از حکام محلی اهواز از سال های 1150 ق تا سال 1178 ق(قرن هجدهم میلادی) بود او بارها با استعمارگران انگلیسی جنگید . جنگ “ابوطوق” یکی از نبرهای مشهور سپاه شیخ سلمان با بریتانیا بود ومنجر به شکست سنگین انگلیسی ها شد.(علت نامگذاری این جنگ به ابو طوق به خاطر وجودنوعی علامت نظامی در گردن یکی از فرماندهان نظامی بریطانیابود).علاوه براین، در نبرد میر منها بن نصر الزعابی که برضد هلندیها در خلیج صورت گرفت تنها یاور میرمهنا شیخ سلمان کعبی بود ،شیخ سلمان با ارسال کشتی های جنگی یاور میر مهنا برضد هلندیها بود.

شيخ سلمان را می توان قدرت بلا منازع خلیج در قرن هجدهم میلادی دانست او با ساخت کشتی های جنگی کوچک توانست بر تمام یا بخش بزرگی از خلیج مسلط شود ، اما این قدرت خوشایند بریطانیا نبود پس بریطانیا برای جلوگیری از نفوذ شیخ سلمان کعبی دست به دامان کریم خان زند شدند واو را به جنگ با شیخ سلمان کعبی تشویق کردند تا با این ترفند بتوانند شیخ سلمان را تضعیف نمایند ودر نهایت حکومت مقتدر او را برچینند اما شیخ سلمان با کریم خان نجنگید وگذاشت تا کریم خان وارد سرزمین عربستان شود تا در وقت مناسب سربازان او را از پای در آورد با این ترفند او توانست تعداد زیادی از سربازان کریم خان را بکشد او وسپاهش را در هور وزمین های باتلاقی گرفتار سازد، به گونه ای که کریم خان مجبور به بازگشت به شیرازشد .
در این زمان موقعیت برای ورود به مبارزه ای دیگر با بریطانیا مناسب نبود اما اگر بریطانیا با کشتی های غول پیکر وجنگیش در خلیج بماند بیرون راندنشان سخت وغیر ممکن می شد ،به این خاطر می بایست هرچه سریعتر بریطانیا را از خلیج بیرون راند ،ولی شیخ سلمان نمی توانست به سریع سربازان خسته خود را تجهیز کند ، وآنها را وارد جنگ دیگری کند ، علاوه برآن عثمانی های ادعای مالکیت سرزمین عربستان را داشته ودر تلاش بودند تا شیخ سلمان را خراجگذار دولت عثمانی قرار دهند ، در این اوضاع انتخاب مسیر بر شیخ سلمان ویارانش بسیار دشوار بود اما راه دیگری وجود داشت وآن راه دل به دریا زدن ودر دریا با بریطانیا مواجه شدن بود ولی کشتی های شیخ سلمان در مقابل کستی های غول پیکر بریطانیا چیزی نبودند ،اما همیشه قدرت در تجهیزات نظامی نیست بلکه طراحی حنگ ومدیریت سربازوایمان به وطن از بسیاری سلاحها قویتر است .

 

کاپیتان هنت که در سال ۱۲۷۳ ق (۱۸۵۳ م) یکی از افسران ارتش انگلیس در جریان جنگ ایران و انگلیس در محمره بوده و پس از فرار خانلرمیرزا به اهواز با کشتی به تعقیب خانلرمیرزا پرداخته، اهواز را این‌چنین دیده‌است:

شهر اهواز مثل اکثر بلاد مشرق زمین دارای خانه‌های محقری است که از خشت و گل، بدون مراعات اصول صحی به ترتیب غیرمنظمی ساخته شده و در حدود یکهزار و پانصد الی دو هزار نفر جمعیت دارد. تمام سکنه اهواز را عرب‌ها تشکیل می‌دهند، ایشان کاملاً خوش قیافه‌اند و اندکی سیاه‌چرده‌تر از اسپانیایی‌ها هستند.

[ هنت. جی. اچ «جنگ انگلیس و ایران در سال ۱۲۷۳ ق»، ترجمه حسین سعادت نوری، ضمیمه سال سوم مجله یادگار، تهران، ۱۳۲۷. ش]

پس از شیخ سلمان تا روی کار آمدن شیخ مرداو آلبو کاسب وشیخ جابر وشیخ مزعل وسپس شیخ خزعل شهر دورق فرازو فرودهای فراوانی راپشت سر گذاشت ،شیوخ البوکاسب برای حفظ قدرت پایتخت خود را از فلاحیه شیخ سلمان به محمره منتقل کردند تا بتوانند به دور از مشاجرات قدرت بنی کعب به حکومت خود بپردازند همین امر باعث شد که فلاحیه ودورق دیگر جایگاه ویژه خود را از دست بدهند ومحمره جایگزین آنها وبه عنوان مهمترین شهر ان دوران شود واین قدرت تا زمان دستگیری شیخ خزعل وتبعید اوبه تهران ادامه یافت …

«اقدامات شيخ سلمان كعبی باعث رونق مجدد دورق گردید ،به طوری که محمد علی فسائی در صفحه 239فارسنامه می نویسد :سبب ایجاد وتوسعه اخیر بلوک فلاحیه بیشتر متوجه اقدامات شیخ سلمان کعبی می باشد، که در ایام نادر شاه افشار رییس ایل بنی کعب در این سرزمین بوده است.که ایل کعب در فلاحیه به جزءاولاد ونواده شيخ سلمان كعبی به ریاست خود دیگری را قبول ندارند.

اززمان شیخ سلمان کعبی نام دورق به فلاحیه تبدیل گردید وپس ازسقوط سلسله قاجاریه در سال 1314ه.ش نام فلاحیه به شادگان تبدیل یافت.(این تغییر نام پس از دستگیری وتبعید شیخ خزعل کعبی صورت گرفت، وبا روی کار آمدن رضاشاه نام بسیاری از شهرهای عربی نام های عربی خود را از دست داده ونام های جعلی رضا شاهی جای آنها را گرفت).

(سیمینار خلیج فارس ،تهران ،اداره کل انتشارات رادیو ،1342هجری شمسی)

#الحرشة

عن مدير الموقع

شاهد أيضاً

الامير شيخ سلمان كعبي اسطوره استعمار ستيزى درقرن 18-(4) /حسين فرج الله

 الامير شيخ سلمان كعبي اسطوره استعمار ستيزى درقرن 18-(4) حسين فرج الله   از علمای …