الرئيسية / غير مصنف

غير مصنف

خشخاش و تجربه زبان مادری/ ماجد تمیمی

ﻭ ﺃﻋﺸﻖ ﻋﻤﺮﻱ ﻷﻧﻲ

ﺇﺫﺍ ﻣﺖّ ،

ﺃﺧﺠﻞ ﻣﻦ ﺩﻣﻊ ﺃﻣﻲ

از شرم اشک مادرم

اگر روزی بمیرم٬

به عمرم عشق می ورزم

«محمود درویش»

🔺خشخاش و تجربه زبان مادری🔻

🔸ماجد تمیمی

🔹بارها این روایت را از مادرم شنیده ام که در کودکی ام گریه های ممتدم به جز جوشاندن گیاه خشخاش و دادن چند قاشق از این جوشانده به من راه حل دیگری نداشت!! این یک درمان موروثی بود دقیقا مثل زبان مادری که با کشف زبان ها و تجربه ها و جهان های نو هنوز مثل نوش- خشخاش (دارو) عمل میکند!

🔹بعدها برای گریه های نامرئی من دیگر خشخاش اثر گذار نبود و تنها داروی تأثیر گذار که میتوانست ژوئیسانس* من باشد زبان عربی بود این زبان نه زبان مادری بلکه یک سره مادرم بود! مادری که مرا به دنیا آورد و شرم از مرگ به دلیل ترس دیدن اشک هایش را در جانم کاشت

🔹ژاک دریدا در کتابش به نام تفاوت و نوشتار وقتی از اهمیت آوا محوری در اندیشه غرب میگوید اشاره ایی به افلاطون میکند و توضیح می دهد که افلاطون تجربه نوشتن را چیزی شبیه فاراماکون میداند و فاراماکون به طور خلاصه یعنی همان وضعیت مخدر تک افتادن و سرخوشی و لذت از نوشتن و تنها ماندن ناشی از نوشتن و مطالعه است…

🔹دیگر برای من روشن است که از افلاطون تا کنون تنها داروی هر ملتی زبان آن ملت است زبانی که با نبودنش چیزی به جز مرگ در انتطارش نخواهد بود٬ زبانی که باید با آن فکر کرد و خوابید و عشق بازی کرد و سنت دست و پاگیرش را اصلاح کرد سنتی که مثل یک پدر و یک مرد٬ به مردسالاریش افتخار میکند

🔹بهترین زبان٬ زبان بی پدر است. پدری که باید به آن خیانت کرد…

 

🔸پی نوشت

 

ژوئیسانس: یک اصطلاح در نظریه راونکاو فرانسوی ژاک لکان به معنی تجربه همزمان درد و لذت است

أهمية اللغة العربية ومكانتها _ الحرشة

أهمية اللغة العربية ومكانتها

 

إنّ اللّغة العربيّة من أبرز اللّغات على الإطلاق وأكثرها جزالةً في الألفاظ وقُدرةً على استيعاب المعاني الجليّة، إذ تُدعى بلغة الضّاد، وهي لغةٌ فضفاضةٌ واسعةُ المدى والبيان، وقد كان العرب سابقاً يتفاخرون بقدرتهم على نظم الشّعر وضرب الأمثال والنّثر والبلاغة، ومازالَ اللّسانُ العربيّ فصيحاًَ حتّى اختلطت بالعرب عناصرَ من العجم الذين دخلوا في الإسلام عصرَ الدّولة الأمويّة، وبشكلٍ أكبر في عصر العبّاسيين المُتأخّر؛ حيث أُعجمت الألسنة وتأثّر بَريق لغة الضّاد، فاحتاجَ الأمر أن يقف رجال القواعد لضبط الألسنة وتقويم اعوجاجها، وتنقيحها من الدّخائل والمُصطلحات التي ليست منها. نشأة اللغة العربية تُعتبر اللّغة العربيّة من أقدم اللّغات، ويعود أصلها إلى اللّغات السّامية، وتُعتبر الأقرب إليها من بين جميع اللّغات التي تعود لنفس الأصل، ويعود أصل أقدم نصوصٍ عربيّة عُثِرَ عليها إلى القرن الثّالث بعد الميلاد، وهي نصوص شعريّةٌ جاهليّةٌ تتميّز ببلاغة لغتها، وأسلوبها الرّاقي، ووزنها الشعريّ المُنتظم، وترجح أغلب الأقوال بأنّ أصل اللّغة العربيّة يعود لبلاد الحجاز في شبه الجزيرة العربيّة، وتطوّرت مع الزّمن نتيحةً لعدّة عوامل، منها تعدُّد الحضارات وتعدُّد لهجاتها، وإقامة الأسواق المُختلفة مثل سوق عكاظ. وتُعتبر الأسواق من أبرز العوامل التي أثّرت وتسبّبت في ظهور اللّغة العربية الفصيحة وتطوّرها كثيراً.

أهميّة اللغة العربيّة ومكانتها تُعتبر اللّغة بشكل عامّ من أهمّ ميّزات الإنسان الطبيعيّة والاجتماعيّة، وهي الوسيلة الأفضل للتّعبير عن المشاعر والاحتياجات الخاصّة بالفرد والجماعة، وتأتي أهميّة اللّغة العربية من أنّها من أحد مُكوّنات المُجتمع الرئيسيّة، ومن أهمّ عوامل البناء في مُختلف الحضارات والثّقافات، وهي السّبب الرئيسيّ في قيام الدّول وإنشاء المُجتمعات المُختلفة؛ لأنّ التّواصل الذي يتمّ عن طريق اللّغة هو اللّبنة الأساسيّة في عمليّة البناء هذه، وقوّة وبلاغة اللّغة يُعبّر بشكل كبير عن تماسك المجتمع النّاطق بها، واهتمامه بها وبقواعدها، وعلومها، وآدابها، وضوابطها، وهذا يُعدّ أجمل أشكال الرُقيّ في التّفكير والسّلوك لدى المُجتمعات المُحافظة على لغتها.

حَظِيَت اللّغة العربيّة بما لم تحظَ بهِ أيّة لُغةٍ من الاهتمام والعناية، وهذا أمرُ الله نافذٌ فيها؛ لأنّها لُغةُ القرآن الكريم وهذا بدوره أعظم شرف وأكبرَ أهميّةٍ للّغة العربيّة؛ لأنّ الله جلّ جلاله اختارها من بين لُغات الأرض ليكون بها كلامهُ الخالد الذي أعجز بهِ من كانَ ومن سيأتي إلى قيام السّاعة، ولا يكونُ هذا الإعجاز إلاّ لكون هذهِ اللّغة تحتمل ثقل الكلام الإلهيّ وقوّة الخطاب الربّاني. سُمّيت اللّغة العربيّة بلغة القرآن والسُنّة، وقال تعالى: (وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهَذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ)،

وكل هذا يُشير إلى أهميّة اللّغة العربيّة في فهم آيات القرآن ومقاصدها ومعانيها بشكل واضح؛ لأنّ القرآن نزل بلسانٍ عربيّ فصيح ومُبِين في عصرٍ كان مُعظم النّاس يتباهون ويتفاخرون ببلاغة وفصاحة لغتهم، وإلمامهم بقواعدها، وضوابطها، وقد نزل القرآن الكريم بمعانٍ، وتراكيبَ، وجملٍ بليغة جدّاً، تحتوي على الكثير من التّشبيهات والاستعارات، والأساليب اللغويّة البليغة، ممّا أضاف لمكانة اللّغة العربيّة درجاتٍ كثيرةٍ، حتّى أصبحت اللّغة الخالدة الوحيدة في العالم.

تمتدّ أهميّة اللّغة العربيّة إلى العلاقة الوطيدة بينها وبين الثّقافة والهويّة الخاصّة بالشّعوب، فهي وسيلة التّواصل بينهم، وهي التي تُعبّر عن تفكير الأمم، والوسيلة الأولى في نشر ثقافات الأمم المُختلفة حول العالم، وبما أنّ اللّغة العربيّة هي المسؤولة عن كلّ هذه الأمور فهي إذاً التي تُشكّل هويّة الأمّة الثقافيّة التي تُميّزها عن باقي الأمم

نافذة علی الإبداع الشِّعري/ علي دیلمي

نافذة علی الإبداع الشِّعري

علي دیلمي

وُجد الشعر منذ إن وُجد الانسان، ذلك لأنه حاجة للنفس البشریة لتبرز احساسها أو تعبِّر عن شعورها و بما أن المتغیّرات التي تنتج الشعر تزود و تنقص بین بیئة و أخری و زمن و آخر لذلك یقوي و یضعف الشعر عبر التاریخ و مرّ الزمن وعند أناس بالقیاس مع أناس آخرین. علی کل، العرب قوم لشدّما عبروا عن احاسیسهم و شعورهم بلغة الشعر، و قد اجادوا في هذا الفن منذ زمن بعید. کما لایخفي علی القاریء العزیز أن الشّعر و عموماً الأدب اتّصف بادوار مختلفة عند العرب، من حیث الجَودة و الضعف او القوالب والاغراض، من مثل: قبل الاسلام و العهد الاسلامي و العهد العباسي ثم الانحطاط و اخیراًالادب المعاصر، والذي بدأ الأدب فیه یرقی شیئاً فشیئا و یقترب من مواصفات الشعر الراقي في العهد العباسي و ینمو في إتجاهات جدیدة کما هو الحال في العالم الغربي.
علی انّ وتیرة النقد الأدبی کما کانت جنبا الی جنب الأدب في مسیرته، استمرت ایضأ بجدیة أکثر و اکتسبت مواصفات حدیثة فی نقد النصوص، کما هو الحال في الادب الغربي، فلعبت دورها في غربلة الشعر العربي و جعلته ینطبع بمواصفات الشعر الحدیث؛ ذلك بدایة من الرابطة القلمیّة في المهجر الی مدرسة آبولو مع احمد زکي ابوشادي و رفاقه الی مکتب الدیوان مع العقاد و ابراهیم المازني و عبدالرحمن شکري الی مجلة شعر و الذي کان علي احمد سعید(ادونیس) من اعضاءها.
في هذا الجزر و المدّ و السیر نحو الإزدهار لم تکن الاقطار العربیة في حد سواء بل منهم من استیقظوا و انتبهوا للنهضة الادبیة و منهم من لم ینتبه و بقوا تقریباً في اجواءعهد الانحطاط؛ لذلك عندما نقرأ تاریخ الأدب العربي لا نکاد نخرج من دائرة مصر و لبنان و سوریة و العراق ما عدا تونس التي برز فیها الشابّی و ابلي بلاء حسنا في اعماله الشعریة (هذا حسب ما نقرأه فی کتب تاریخ الادب). أما عرب الاهواز مع أن کان لدیهم شعراء لا بأس بهم في العهد المشعشعي و الکعبي بالقیاس مع شعراء العرب في تلك الفترة لکنهم في عهد النهضة الادبیة الحدیثة لم یتحرّکوا مع تیّار التجدید و لم یجرّبوا اشعاراً دخلت في طور الکلاسیکیة ثم الرومانسیة او الرمزیة بل علی عکس ذلك حصلت فترة صمت لدیهم، لاسیما في  الشعر الفصیح (اللهم الا القلیل القلیل مثل المرحوم الشیخ الکرمی). اما الشعر الشعبي عندهم، فقد استمر بشکل و علی مستوی لا بأس به.

في العقود الاربعة الاخیرة لکن، ارتفع عنا شیئا فشیئا الصمت المُخیّم و البلادة المُطبقة و بدأ شبابنا یجرّبون الشعر و یتذوّقونه و یتبارون و یتنافسون في ساحتيّ القریض و الشعبي و یتمکّنون من الاجادة في الإنشاد، کلما تقدم الزمان و مضت الایام؛ ذلک بفضل الوعي الذي یحصل في شتی المجالات و دخول العالم الافتراضي علی الخط. لکن یبقی لدینا سؤال اساسي و هو: هل الشعر الاهوازي  و الأدب عموماً علی الوضع الذي یرام و في ظروف من الازدهار الذي لا نحسد علیها، و اللهم ألا اذا کان الجواب سلبیا ما هي الاسباب؟ لا شك أن الجواب سلبي و اننا اذا ادّعینا الازدهار الشعري والثراء الادبي سنکون قد ارتکبنا خطأ، اضافة الی قصورنا في ایجاد نهضة ادبیة فی أرض الأهواز–مع أننا لا ينقصنا شیئا عن المؤهلات الذاتیة اللازمة للنهضة الأدبیة. اما الأسباب فهي  واضحة الی حدٍّ ما، منها: الأمیّة ثم عدم دراستنا لتاریخ الأدب العربي و التعرّف علی فطاحل الأدب والشعر— بالنسبة للذین لا یُجیدون ترجمة هموم مجتمعهم و آلامه شعریاً هو عدم وقوفهم علی جذور المشاکل و دراستها لیشعروا بعد ذلك بعمق وجدانهم و روحهم الجریحة بهذه المعاناة— و أبعد من ذلك عدم وقوفنا علی وظیفة الشعر و الشاعر، و هذا السبب الاخیر مهم جدّاً. ربما البعض عندنا يتصورون أن الشعر هو عبارة عن مدح او ذم او وصف و ذلك بتکلّف و تعمّل من قبل الشاعر حیث یضغط علی قریحته لیمدح احداً او یذم آخر او یصف شیئاً، بینما الأمر لیس کذلك بل هو تعبیر عن خلجات النفس والوجدان و افرازات اللاوعي في حالة من الذهولیّة. بعد ذلك و بعد إنشاد الشعر لایهتم الشاعر بالآخرین عما یقولون عن شعره، و انا لا أقصد جودة الشعر او عدمها؛ هذا شيء هو من أساسیّات الشعر لکن في الشعر الذي أنشد من قبل الشاعر في حالة من الإنطباع الشدید قد تمّت الوظیفة فیه حتی و لو کان لا تنطبق معاییر شخصٍ ما او فئةٍ ما به، إذا کان فیه جرح للأحاسیس او إهانة مؤلمة، الذي يمكن بالتعدیل و التنقیح إزالته.
یبقی شیء آخر لم نتکلم عنه و هو الأمر الذي کتبنا هذا المقال لنتتبعه و نؤدّي دورَنا–اذا صحّ التعبیر— في خدمة ترقیة الشعر، و هو التطرّق الی طرق الإبداع فیه ثم العمل النقدي في تقییمه، و أنّ في النظر التقییمي الی شعرٍ ما، هل هو یحظی بمواصفات الشعر الجیّد، و الی أي حد تتواجد فیه هذه المواصفات و أنّ المواصفات نفسها ماذا یمکن أن تکون؟ هذا النقد والتقییم سیکون عبر ضرب من الامثلة و الاتیان بنماذج من النوعین الفصیح والشعبي.
الخروج على المعتاد أو الإنزیاح الشعري

فالنبدأ بهذا المبدأ الاأساسي في الابداع الشعریي و هو الخروج على المعتاد. الخروج على المعتاد والذي یُسمّی الیوم بالانزیاح الشعری(آشنازدایی-هنجارشکنی) هو أن الشاعر یُکنّی و لایُصرّح او یعتبر الجماد حیّا او یُضخِّم و یُهوِّل او یاتیي بالمفارقات او المفاجئات و هکذا…لاشك انّه کلما ازدادت و اشتدّت هذه الخروقات، مع رعایة الجمالیّة وایصال الغرض، سوف ترقی بالشعر من حیث البلاغة والجمال و الفخامة.

نموذج من الشّعر الفصیح

لنأتی اولاً بنموذج من الشعر القدیم والقریض ونختاره من الشاعر العظیم المتنبي والذي طالما خرج علی المعتاد و قلب الموازین، و آتی لنا بشعر رائع. یقول في میمیته الشهیرة والتي مطلعها:
وأحرَّ قلباه ممن قلبُه شبِمُ…ومن بجسمي و حالي عندَه سَقَمُ
…….
أنا الذی نظرَ الأعمی إلی أدبي…وأسمَعَت کلماتي من بِهِ صَمَمُ
من الواضح انّه لا الأعمی یستطیع أن یری النص الادبي و ینظر الیه و لا الأصم بإمکانه أن یسمع الحدیث، لکنّ المتنبي شاعر فاراد أن یؤکد ببالغ التأکید علی بلاغة أدبه و روعة شعره فخرج علی ما نتوقّعه و نعتاده فجعل الأعمی ینظر و الأصم یسمع، فما ان اجتاز الشاعر هذه الخطوط حتی سما بشعره روعة و جمالاً. و في بیت آخر من هذه القصیدة:
وجاهلٍ مدّه في جهلِهِ ضَحِکي…حتی اتته یدٌ فرّاسةٌ وفمُ
کلنا نعرف أن المدد یاتی من قبل الخالق او الانسان اما الجهل و هو مفهوم معنوي، فهذا غیر ممکن، المهم أن لا نجعل منه إنساناً و هذا ما فعله الشاعر فجعله انساناً یستطیع أن یساعد و یمدّ. في الفقرة الثانیة لم یکتفِ الشاعر بجعل شیءٍ کالید انساناً بل اعتبرها حیة کالحیوان الوحش الذي یفترس، فصوّر لنا مشهداً مُریعا، فیه ترویع و فیه نهش و فیه کسر للعظام. وبالتالي بهذا الانزیاح تمکّن من الإبداع کما تمکّن من السیطرة علی القلوب و جعلها تنبهر له.

وفي نموذج آخر من الشعر الحدیث نختار فقرات من مقطع«عودة التّنورة المُزرکشة» لنزار قبانی:
یبدأ الشاعر المقطع بمخاطبة الموصوفة و یقول:
ضِیقي مع التیّار واتّسعي…وتفرّقي ماشئتِ و اجتمعي

الی أن یصل الی هذه الفقرة حیث یقول:

وتمسّکی بمحطِّ خاصرةٍ…زِنّارها یبکي بلاوَجَعِ
کیف للزنّار و هو الحزام الذي تشدّه المرأة للزینة(واصله یقال لحزام النصاری) أن یبکي، و لماذا یبکي؟ اجل بدأ الزنّار بالبکاء، لانّ الشاعر اراد ذلك، و لانّه أراد أن یبهر المستمع بهذه الصفة او الفعل الغیر معتاد، ثم لم یکتف بهذا بل عندما أراد أن یصف الخاصرة بالنحول و شدة الهزالة وابراز جمالها، اتي بهذه الکنایة الجمیلة و تعمّدَ الانزیاح. و المقصود من الکنایة أن الزنّار لشدة نحول الخاصرة لم یجدها حتی یمسك بها، فکأنّۀ إستاء إستیاء شدیداً و جهش بالبکاء.

لم نترک هذا المقطع لشدّة الروعة فیه بل لنعبر قلیلاً الی الامام و نذکر منه:
شالَ الهواءُ ببیدرٍ مَرِحٍ…من موطن الموّال مُنتزعِ
ما هذا الشَّعَر حیث یشبه في کثرته و کثافته بیدراً من القمح. هذا الشَّعَر لیس له وجود في عالم الواقع لکن في عالم الشاعر و خیاله، بلی، یوجد؛ لانّ الشاعر بمدد من خیاله أراد أن یخرج علی المعتاد و یفاجیء المستمع بهذا الوصف، لکن یبدو أن صفة المرح لم تُرضِي الشاعر لبیان جمال شَعَر الحبیب لذلك کنّی بهذا القول بانّ شَعَر الحبیب تتواجد فیه جمیع مواصفات الجمال؛ لانه طالما تغنَّی به و وصفه الشُّعراء عن طریق الموّال الذي یُسهَب فیه وصف الجمالیات.

جمالیّات الشعر الشعبي

إنّ نصیب الشعر الشعبي من هذا المبداء و الإ حتواء علی الجمالیات لیس بقلیل؛ فهذا الشاعر کاظم اسماعیل قاطع یبلي بلاء حسنا فی شعبیّته«ما مرتاح». یبدا بتکرار ما مرتاح ثلاث مرات و یتذمّر عن الاصدقاء و یبدي عدم ارتیاحه لسلوکهم، الی أن یصل الی هذه الفقرة:

ما مرتاح لأن شفت الشمس نِزْلَت تبوس الگاع 

کیف یمکن أن تنزل الشمس الی الارض؟ طبعا یمکن ذلك اذا أراد الشاعر أن یفاجیء المستمع او المخاطب؛ فهذه المفاجئة دعونا ان ندخلها فی إطار مبداء الإنزیاح الشعری. کما اننا یجب أن لا نغفل غرض الشاعر من هذا التعبیر المفاجیء حیث أراد من خلاله أن یعجب لهذه الظروف المزریة التي تستهدف عظیماً و تقبض علیه و هو في سماءه ثم تهوي به و تردیه الی الارض او أن الظروف في زمننا هذا اصبحت غیر عادیّة حیث تنزل الشمس فیها الی الارض و تبوسها.

نموذجا آخر من الشعر الشعبی ناتی به من قصیدة«علیا البطلة» للشاعر الاهوازي المبدع عباس الطایي والذي ابدع في هذه القصیدة لجوانب عدة من الإبداع، سیکون لنا حدیث حولها في مقال خاص ان شاء الله أما الآن نذکر منها نموذجاً في الإنزیاح و الابداع الشعري، یقول من خلال مدح «علیا»:
وگفت مثل الدّانة التّرعد والسیف بیمناهه ایعربد

 

لقد وُفِّقَ الشاعر في التهویل و التضخیم عندما شبّه الممدوحة بالدانة اي القنبلة ثم یردف و یکمل المشهد في جعل سیفها یعربد اي یقذف سمّا و ناراً من جوفه کالعربید. هذا هو الشعر الحماسي بعینه، حیث یتمتّع بمعاییر السرد و التهویل الحماسي، و قد اقتطفنا فقرة رائعة منه لنکمل امثلتنا في هذا المقال.

و اخیراً سنستمر بعون من الله طبعاً اذا لقي البحث ترحیباً من قبل القاریء العزیز.

#الحرشة

«الامير شيخ سلمان الكعبي اسطوره استعمار ستیزی در قرن18»(3) / حسين فرج الله

«الامير شيخ سلمان الكعبي اسطوره استعمار ستیزی در قرن18»(3)

حسين فرج الله

 

یاقوت حموی در کتاب معجم البلدان این گونه دورق راذکر می کند:

«دورق شهری است که کشتی های باز گشته از هند پس ازگذر از دریا در کنار سواحل آن لنگر می اندازند ،این شهر در کنار رودخانه عسکر مکرم است (رودخانه عسکر مکرم همان گرگر شوشتر است که در قدیم به کارون نمی ریخت وپس از حرکت شوشتر مسیر خود را به سوی دورق طی می کرد وپس لز گذر از این شهر وارد خلیج می شد اما بر اثر جاری شدن سیل رودخانه مسیر خود را تغییر می دهد ودر ناحیه بناوده (بندقیر)به کارون میریزد که پس از ان آب این رودخانه به دورق نمیرسد)کشتی هایی که از سواحل بوشهر وکیش می آیند راهی جزءعبور از سواحل دورق ندارند ،ولی کشتی هایی که از بصره به سمت هند سیر می کردند از عبادان می گذشتند و وارد خلیج سپس دریای عمان می شدند تا به هند می رسیدند ،اما موقع باز گشت از هند باز در دورق لنگر می انداختند،چون راه عبادان طولانی تر است آنها از راه دورق می رفتند چون هورهای دورق به خشکی متصل بودند وسیر وحرکت را آسانتر می کردند.

(الشیخ الامام شهاب الدین ابی عبدالله یاقوت ابن عبدالله الحموی الرومی البغدادی ،معجم البلدان،ص484)

دورق در دوره اسلامی:

دورق در دوره اسلامی ، یعنی از دوره صدر اسلام تا اواخر حکومت بنی العباس از مهم ترین شهرهای اسلامی بوده است ، زیرا وجود بندر دورق ،همچنین صنایع بشت بافی وپارچه بافی وساخت انواع قایق(مشحوف)وکشتی جنگی وتجاری وداشتن چندین مرکز علمی وحوزه توانست جایگاه والایی در میان شهرهای اهوازی به دست آورد.همچنین وجود علمای بزرگی مانند ابن سکیت دورقی در دوره عباسی جایگاه ویژه ای به این شهر داد که هارون الرشید خلیفه عباسی برای آموزش قواعد صرف ونحو وقواعد زبان عربی از علمای دورق یعنی ابن سکیت دورقی کمک می طلبد وابن سکیت را به عنوانمعلم ویژه فرندان خود مامون وامین انتخاب می کند واین دلیل مهمی بر علم وافر این شخص وشهر دورق است.

وجود علمای بزرگ منتسب به شهر دورق در سده های اولیه ظهور اسلام دلیل مهم بر توسعه ونشر علم در این شهر بود به گونه ای که شهر دورق به زودی در کنار عسکر مکرم ،عبادان ، حویزه ،ناصریه ، حصن مهدی ،بصنا ،بیروت ، قرقوب ،تستر ،جندی صابورا ،سوس ،رامز ،ارجان ،وسایر شهر هاتوانست به مرکز مهم تجارت دریایی وعلم تبدیل شود ، به شکلی که دانشجویان از اقصی نقاط سرزمین اسلامی به سوی دورق وسایر شهرهای اهوازی سرازیر شدند .

«از لحاظ پیشینه علمی وفرهنگی ،دورق سرزمین علی بن مهزیار اهوازی از رجال قرن سوم هجری یکی از مراکز علم وفقه وادب بوده است ،خود علی بن مهزیار 33کتاب ورساله نوشته است، او از امام رضا وامام جواد وامام هادی(ع)روایت نموده است .خاندان مهزیار به جزءایشان چندین شخصیت دیگر در دامان خود پرورش دادکه از جمله می توان ازابراهیم بن مهزیار،علی بن ابراهیم بن مهزیار و…..نام برد.
علی رغم نزدیکی دورق به شهر «جبی-مرکز پیشوایان معتزله »وعلی رغم وقوع آن در منطقه در مرکز بحران خیز عقیدتی وکلامی ،باز هم مردم آن سرزمین کمترین تزلزل واضطراب در اعتقاد پیدا نکرده وهمچنان ثابت واستوار در دفاع از مکتب خود پایدار ماندند…

در دوره حکومت مشعشعیان ،حویزه ودورق دو مرکز مهم حکومت وعلم وادب به شمار می آمدند.وگاهی دورق به علت حاصلخیزی وپاکی هوا وسرسبز بودن سرزمین نسبت به حویزه امتیازاتی پیدا می کرد.
مؤلف کتاب «الیاقوت الازرق فی اعلام الحویزه والدورق »درباره تعداد کثیری از مفسرین ،علماوادبای آن سرزمین آگاهی های ارزنده ای ارائه می کند.سید نعمت الله جزایری درکتاب «مسکن الشجون فی جواز الفرار من الطاعون » از تعدادی از این علماءدین ومفسرین قرآن نام می برد که پس از وقوع طاعون به رحمت خدا پیوسته اند.همچنین مرحوم سید عبدالله بن سید نور الدین جزایری در «الاجازه الکبیرة» تعدادی از آنها را یاد می کند.پس از وقوع طوفان در آن منطقه ،مرکزیت علمی در سال 1160ه.ق به منطقه فلاحیه انتقال یافت ،وکعبی ها به امارت رسیده اند ،آنان که همگی شیعه اثنی عشری بوده اند علما رامورد توقیر وتکریم قرار داده وبه شاعران وادیبان ،محبت می ورزیدند .حکام بنی کعب با برخی از علمای نجف اشرف مکاتبه ومراسله داشته اند .واز آنها می خواستند که به فلاحیه بیایند وتمام مخارج زندگی آنان را متقبل می شدند .

شیخ برکات بن عثمان بن سلطان بن ناصر کعبی دورقی:(متوفی1197ه.ق)کتابخانه بزرگی در فلاحیه به وجود آورد که صدها کتاب حدیث وفقه ،تفسیر ادب وتاریخ در آن نگهداری می شد وسرپرستی واختیار آن را به شیخ خلف عصفوری (متوفی 1208ه.ق)سپرد.مرحوم شیخ خلف یکی از بزرگان علمای شیعه وبرادزاده علامه وفقیه جلیل شیخ یوسف بحرانی ،صاحب کتاب 《الحدائق الناضرة في فقه العترة الطاهرة》می باشد.

شیخ خلف ،جمعی از علماء وادبا را دعوت نمود تا در آن کتابخانه به تحقیق وتتبع واستنساخ از کتاب بپردازند.واز افرادی که به کمک او شتافت ،شیخ محمد بن شمس الدین الطریحی بود.هم اکنون نیز برخی از نسخه های کتابخانه های عمومی یا خصوصی پیدا می شود که مهر شیخ برکات ،یا شیخ خلف در آن دیده می شود.
دورق یکی از مراکز علمی وفرهنگی اسلامی است،وعلماء وخطبا وشعرای بزرگی از دورق ونواحی تابعه آن برخاسته اند.که مایه فخر ومباهات هر اهوازی است.

 

ادامه دارد…

#الحرشة

الامير شيخ سلمان الكعبي اسطوره استعمار ستیزی در  قرن18( بخش 2) / حسین فرج الله

«الامير شيخ سلمان الكعبي اسطوره استعمار ستیزی در  قرن18»(2)

حسین فرج الله

شيخ سلمان را می توان قدرت بلا منازع خلیج در قرن هجدهم میلادی دانست او با ساخت کشتی های جنگی کوچک توانست بر تمام یا بخش بزرگی از خلیج مسلط شود ، اما این قدرت خوشایند بریطانیا نبود پس بریطانیا برای جلوگیری از نفوذ شیخ سلمان کعبی دست به دامان کریم خان زند شدند واو را به جنگ با شیخ سلمان کعبی تشویق کردند تا با این ترفند بتوانند شیخ سلمان را تضعیف نمایند ودر نهایت حکومت مقتدر او را برچینند اما شیخ سلمان با کریم خان نجنگید وگذاشت تا کریم خان وارد سرزمین عربستان شود تا در وقت مناسب سربازان او را از پای در آورد با این ترفند او توانست تعداد زیادی از سربازان کریم خان را بکشد او وسپاهش را در هور وزمین های باتلاقی گرفتار سازد،  به گونه ای که کریم خان مجبور به بازگشت به شیرازشد .

در این زمان موقعیت برای ورود به مبارزه ای دیگر با بریطانیا مناسب نبود اما اگر بریطانیا با کشتی های غول پیکر وجنگیش در خلیج بماند بیرون راندنشان سخت وغیر ممکن می شد ،به این خاطر می بایست هرچه سریعتر بریطانیا را از خلیج بیرون راند ،ولی شیخ سلمان نمی توانست به سریع سربازان خسته خود را تجهیز کند ، وآنها را وارد جنگ دیگری کند ، علاوه برآن عثمانی های ادعای مالکیت سرزمین عربستان را داشته ودر تلاش بودند تا شیخ سلمان را خراجگذار دولت عثمانی قرار دهند ، در این اوضاع انتخاب مسیر بر شیخ سلمان ویارانش بسیار دشوار بود اما راه دیگری وجود داشت وآن راه دل به دریا زدن ودر دریا با بریطانیا مواجه شدن بود ولی کشتی های شیخ سلمان در مقابل کستی های غول پیکر بریطانیا چیزی نبودند ،اما همیشه قدرت در تجهیزات نظامی نیست بلکه طراحی حنگ ومدیریت سربازوایمان به وطن از بسیاری سلاحها قویتر است .

دورق با تجارت دریایی خود وبه عنوان بهترین بندر بعد از محمره در تجارت دریایی دوره میسانیان ودر صدر اسلام جایگاه ویژه ای داشت وتجارت دورقیان تا دوره حکومت بنی کعب در قرن اخیر ادامه داشت ولی با روی کار آمدن پهلویان کم کم این تجارت از بین رفت وبندر دورق جای خود را به دبی وکویت داد واین در واقع سیاستی برای تضعیف جایگاه مردم عرب در منطقه بود تا داعیه حکومت وادامه حکومت بنی کعب را در فلاحیه نداشته باشند.

دورق در دوره فتح اسلامی:

دورق دردوره فتوحات  اسلامی یکی ازشهرهای مهم اهوازی بود که ساکنان آن عرب از تیره ها وقبایل مختلف بودند وادیان مسیحی ومندایی عقاید رایج این سرزمین بودند ،شهر دورق با توجه به نزدیکی به دریا موقعیت سوق الجیشی مناسبی داشت علاوه بر آن وجود قبیله بنی تمیم در این شهر مایه دلگرمی مسلمانان بود چون بنی تمیم حجاز در صف لشکر اسلام حضور داشتند ومی توانستند با استفاده از این رابطه فامیلی قبیله تمیم اهواز را به اسلام دعوت کنند با التحاق قبیله بنی تمیم در سراسر اهواز به صف مسلمانان برقدرت وتوان نظامی لشکر اسلام افزوده شد زیرا تمیم اهواز از قدیم ساکن سراسر شهرهای اهوازی وسواحل جنوبی بودند پس می توانستند بهترین راهنمایان وفرماندهان لشکر اسلام باشند.

فرمانده فاتح دورق :

لشکر اسلام به فرماندهی جز ء بن معاويه تميمي شهر دورق رافتح كرد ،فتح اين شهر بدون هيچ درگیری وخونریزی صورت گرفت چون مردم دورق در صف لشکر اسلام برادران خود را می دیدند واز عظمت اسلام به وجد آمده بودند پس مردم این شهر به زودی به صف لشکر اسلام پیوستند وبا لشکر اسلام رهسپار مناطق شرقی شدند آنها ابتدا به سمت تستر(شوشتر )رفتند وسپس تا هند وچین با لشکر اسلام پیش رفتند وهنوز تاکنون قبرهای بنی تمیم اهواز در سراسر هند وچین وجود دارد.

(خطاب ،شیت ، قادة فتح بلاد فارس، ص)

مقدسی در کتاب احسن التقاسیم  دورق را چنین توصیف می کند:

«دورق در مرز عراق است ،آنجا رودخانه وروستاهایی پهناور وبازاری خوش بنا وبزرگ وبا رونق دارد.دورق مرکز ریسندگی درشت است ،آنجا از سوس کوچک تر است وبازارش شاخه شاخه است ،جامع آن درسمت دیگر رودخانه قرار دارد، آب شرب مردم دورق از نهر است .دورق مرکز تجمع حاجیان می باشد، درنزدیک دورق دوشهر به نام میراقیان ومیراثیان قرار دارند.

میراقیان در کنار رودخانه ای است که جزر ومد بدان می رسد ودهات بسیار واراضی حاصلخیز دارد.میراثیان دو محله دارد ودر هر محله مسجدی جامع وبازاری آباد هست ،بیشتر آبهای اراضی باتلاقی بوسیله نهرهایی از دورق به سمت جنوب جریان دارند،در محل اباالسیان به دریا می ریزد، از دورق تا خان یک مرحله واز آنجا تا بصنا یک مرحله است از آنجا تا قریة الرمل يك مرحله است، واز آنجا تا قرقوب یک مدحله است، دو راه دیگر نیز دارد.

(ابو عبدالله ،مقدسی ،احسن التقاسیم ،ص322)

(لسترینج ،گای ،جغرافیای تاریخی سرزمین های خلافت شرقی ،ص261)

مردم دورق از راه دریا با کشورهای خلیجی وتا هند به تجارت می رفتند وهمچنین با حرکت در سواحل خلیج و ورود به شط العرب وارد محمرة می شدند واز آنجا به سوی اهواز سیر می کردند تا به شهر عسکر مکرم می رسیدند واز راه رود مسرقان(گرگر کنونی شوشتر)تا نزدیکی تستر پیش می رفتند وکالاهای خود را در نقطه ای به نام دار خزینه (الخزینه)خالی می کردنند در آن بندرگاه بزرگی وجود داشت ومنطقه ای به نام سوق که دورقیان در سواحل آن منطقه ساکن شده بودند وکالاها با قاطر وشتر بار زده می شد ویا با قایق های کوچک وارد تستر می شد ، تجارت بین تستر ودورق قدمت هزاران ساله دارد واز قبل اسلام این تجارت رونق داشت وخانواده های زیادی از دورق ساکن تستر بودند که می توتن به خانواده بزرگ دورقی اشاره کرد که از ثروتمندان وتاجران معروف تستر بودند وهمچنین خانواده آل بوغبیش و عبودی که در سراسر شهر تستر پراکنده شده وتجارت بین تستر و دورق را مدیریت می کنند.

ادامه دارد….

#الحرشة

الأهوازيون يكرمون كتّابهم/ عبدالكريم اميري

الأهوازيون يكرمون كتّابهم

عبدالكريم اميري

قامت مؤسسة اديب الثقافیة (العميدية) اليوم الجمعة ٩ فبراير ٢٠١٨الموافق ٢٠بهمن ١٣٩٦في منزل الأخ الناشط الثقافي حسين (ابو اديب) بمدينة العميدية؛ بتكريم الكاتبِينِ المرموقِينِ الا وهما الأخ عبدالامير حسوني (الشويكي) باحث وكاتب ادبي وصاحب كتاب ؛موسوعة اللهجة الاهوازيه ،والأخ حسين فرج الله چعب (ابوعرفان )كاتب تاريخي وباحث اثري وصاحب كتاب ” تمدن عیلام ومردم خوزستان” بحضور اساتذة وشخصيات وشعراء وادباء وآكادميين من جمیع انحاء المدن الاهوازية ،فبعد تلاوة عطرة من الذكر الحكيم بدأ عريف الحفل السيد هاشم خضير (ابونزار ) بكلمات ومفردات ادبية جملية وذات معنى حيث نالت رضا وتفائل الجمهور وبعد تقديم شكره الخاص وتحية ترحيب للحضور وتمنیه بوضع واستمرارهكذا بصمات جدیدة في ايام الاهوازيين .
بدأ بطرح سؤال مباشر على الكاتبين على حده.
فوجه السؤال الاول للكاتب عبدالامير حسوني ؛ وهو؛
ما الحافز الذي جعلك تقوم بتأليف وتدوين كتاب الموسوعة اللهجة الاهوازية ؟
أجاب الكاتب :دفعني الى تأليف هذا الكتاب حافزين؛ (حافزان)
الحافز الاول احببت اثبت لشعبنا الأهوازي بأن لا يستخف بلهجته و مفرداتها،لأنها؛ اكيد ترجع الى جذورٍ فصحي .فلايظن البعض ان لهجتنا كأهوازيين اتت من فراغ. هذا ماتم اثباته بهذه الموسوعة.
والحافز الثاني ؛خطر ببالي امرأ و هو؛ نحن الشعب العربي الأهوازي كساير الدول العربية المجاورة لماذا لحد الأن لم يكن لدينا كتاب لغة مختص بلهجتنا المحلية او الدارجة والحمدلله تم تمكيني بتأليف الموسوعة اللهجة الاهوازية و اصبح لدينا ما نريد حول لهجتنا ومقوماتها.
فواجه كلامه بتصفيق من الجمهور الحاضر .
وبعد ذالك طرح العريف نفس السؤال مباشرة على الكاتب التاريخي والأثري حسين فرج الله چعب .
فأجاب: حثني على تأليف كتاب “عيلام ” هو؛ حبي لوطني وحبي لشعب عريق و منحدرٍ من جذور النخلة الاهوازية واحببت ان اثبت اصالة جذور حضارتنا- التي اصبحت شبه منطمسة بوجود هجمات عليها -كهوية مستقلة وذات تاريخ على هذه الارض قبل ٤آلاف سنة قبل الميلاد. و جميع الرموز والآثار الموجودة على الارض تثبت ذلك فعلى سبيل المثال نستطيع نستعين بوجود اثر تاريخي و من زينا العربي في متحف لور.
و هذه المهمة تقع على عاتق الجميع واتمني باقي الدارسين والباحثين فى شتى المجالات ان كل فرد منا كأهوازيين ذات حضارة قديمة وممتدة يقوم بواجبه ومهنته .

وبين الباحث حسين فرج الله بأن حتى التحليل في تاريخ الشفوي يصلنا الى نتايج ايجابية ومرضية وذات اهمية .
وقال ايضا؛ ان جميع مفرداتنا –كعرب- التي لا نجد لها جذور بالفصحی العربية اكيد ترجع الى اللغة القديمة ك الأكدية او الآرامیة على سبيل المثال مفردة ؛فردوس او ابراهيم و………فكلها ترجع الى تلك اللغة القديمة.
فوجدت كلمات وافكار الباحث حسين فرج الله آذان صاغية وروح متفائلة بترحيب والتشويق من قبل الحاضرين في الحفل .
وبعد ذلك جاء دور الفترة الموسيقیة مع الفرقة الموسيقية وفنانها المتألق عبد الامام شيخاني حيث اطرب الجمهور بكلماته بفنهم الرائع والجميل .
وبعد ذلك جاء وقت أهداء دروع التقدير من قبل القائمين على الحفل الي الكاتبين ؛عبدالامير حسوني الشويكي و حسين فرج الله چعب.الى هنا وصل وقت اذان الظهر بتوقیت مدينة العميدية .
فبعد فترة استراحة صغيرة اٌقيم فيها الصلاة و تناول مائدة الطعام في نفس المكان.
بدأ العريف الاخ هاشم خضير الفقرة الثانية من الحفل بتبیين اهمية المرأة ودورها في المجتمع الى ان قال قصيدة بحقها . ومن ثم جاء دور الشاعر المحبوب سمير ابو ماجد فكلماته واشعاره الرنانة التي تحمل مغزى وطني اخذت الجمهور الى واد التفائل والامل والصبر وبعدم اليأس والتسليم. واخذ يخاطب الوطن : “مصوك هور ونفط وهسه يردون الماي”
حيث ادى هذا الخطاب الى روحيات تفائلية للجمهور وتشويقهم له.
وبعد ذلك جاء دور السيد عبدالحسين ابوعلي المعروف بحافظ وامين سر اشعار ملا فاضل السكراني رحمه الله.
حيث ادى بأدائه الرائع والجميل قصيدة معروفة لملافاضل السكراني الا وهي قصيدة “حدتنا”.
الى ان اكتمل الحفل بفقرات موسيقية من المطربين ؛محمد ابوفهد ومسلم ابوعلي فكان ادائهما وفنهما الرائع ابهج و أسر الجمهور ورسم الفرحة على وجوه الحاضرين .
واخيرا جمع من الحاضرين شكروا القائمين بهذا الحفل لاسيما بدؤوا شكرهم الى الأخ الآکادیمی وصاحب المکان ؛ حسين (أبو أديب) . وهو ايضا قام بدوره بكلمة شكر وامتنان الى الحاضرين جميعا.

«الامير شيخ سلمان الكعبي اسطوره استعمار ستیزی در قرن18» / حسين فرج الله

«الامير شيخ سلمان الكعبي اسطوره استعمار ستیزی در قرن18»

بخش (1):

معنی کلمه استعمارچیست؟

حسين فرج الله

استعمار اگر مصدر باشدبه معنی ، طلب آبادانی کردن ،آبادانی خواستن است واگر اسم باشد به معنی تسلط مملکتی قوی بر مملکتی ضعیف بقصد استفاده از منابع طبیعی و ثروت کشور و نیروی انسانی افراد آن به بهانه نابجای ایجاد آبادی و رهبری مردم آن بسوی پیشرفت می باشد.

در علوم سیاسی : تصرف سرزمین دیگران و ایجاد جامعۀ مقیم در آن برای سودجویی از منابع و بهره کشی از مردم آن سرزمین را استعمار می گویند.

استعمارستیزی چیست؟

استعمار ستیزی (Anti-colonialism)، عنوانی است که برای بیان جنبش های ضداستعماری و حرکت های بر ضد تسلط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی امپریالیسم های شرق وغرب بکار رفته است. حرکت هایی که استقلال سیاسی و تشکیل دولت ملی را، در کنار استقلال سیاسی طلب می کنند.

مردم عرب اهوازی از گذشته دور تا کنون در مقابل قدرت های استعمار گر ایستادگی کرده اند ومی توان آنها را استعمار ستیزان گمنام نامید ،استعمار ستیزانی که فقط استعمارگران شرق وغرب آنها را می شناسند اما در بین مردم مجهول مانده اندامروز باید اسوه جوانان این مرز وبوم باشند.

شخصیت های بزرگی مانند شیخ سلمان الکعبی
که توانست در مقال بریتانیا مقاومت کند وآنها را در خلیج از پای در آورد ،هچنین میر مهنا الزعابی التمیمی که توانست هلندی ها را از خلیج بیرون کند علاوه بر آنها می توان غضبان البنیه اللامی را نام برد کسی که تکانست با دولت عثمانی وبریتانیا بجنگد وبه آنها شکست سختی وارد کند .

حته الکعبی که در مقابل ظلم وستم رضاشاه دلیرمردانه جنگید وبسیاری دلیرمردان دیگر همچنین باید به زنان مبارز نیز اشاره کرد زنان همچون علیه دختر شیخ سلمان الکعبی را می توان اسوه زنان عرب در استعمار ستیزی دانست .شیخ خزعل کعبی را می توان اولین مدافع مردم فلسطین واولین مبارز با استعمار اسرائیل دانست.

الاهواز،عربستان(خوزستان كنونی)یکی از قدیم ترین سکونتگاههای بشری ومهد اولین تمدن های بشری است .دراین منطقه تمدن های فراوانی مانند تمدن عیلام، سومر ،بابل ،آشور ومیسان ظهور یافتند هرچند که تمدن های سومر وبابل وآشور درواقع تمدن هایی بین النهرینی بودند ولی در برهه هایی از روزگار گستره آنها به کوه های زاگرس یا تا حدود پاکستان(هند قدیم) هم رسیده است.

شوش ودیگر شهرهای این دیار از قدیم الزمان مسکن مردم سامی نژاد (مردم عرب کنونی)بوده وهست، به این دلیل در این دوره های تاریخی چه قبل از ظهور دین اسلام وچه بعد از آن حکومت های مقتدر با حاکمیت حاکمان عرب ،ظهور یافتند وتا قرن بیستم یعنی حاکمیت شیخ خزعل کعبی ادامه یافت ،دراین دوران تاریخی یکی از مهمترین حاکمان بنی کعب که درقرن هجدهم ظهور یافت وتوانست در جهان آن روز تاثیرگذار باشد شیخ سلمان کعبی است ،شيخ سلمانی که معاصر کریم خان زند دربلاد فارس (ایران کنونی )بود.

حکومت بنی کعب ازحدود سال های 1670تا 1935يعنی قتل شیخ خزعل درتهران به دست عمال رضا شاه به پایان می رسد ورسما رضا شاه سرزمین حکومت بنی کعب را تصرف می کند .در دوران حکومت بنی کعب حکومت سادات مشعشعی نیز در بخش از این سرزمین رسمیت داشت وگاهی به صلح وگاهی به درگیری با بنی کعب ایام می گذراند.در این دوران سرزمین تحت سلطه بنی کعب وسادات مشعشعی که شامل سه استان امروزی ،ایلام، خوزستان وبوشهر وبخشی ازکوههای زاگرس بود بین امیران بنی کعب وسادات تقسیم شده بود که این امیران با حکومت مرکزی بنی کعب ارتباط داشته ومالیاتی به امارت پرداخت می کردند .

«برخی ازنویسندگان معاصر از مهاجرت بنی کعب در قرن شانزدهم خبر می دهند این برخلاف واقع بوده زیرا وجود آنها در برخی از مصادر به صدر اسلام باز می گردد ونام بسیاری از شخصیت ها مانند شیخ محمد دینوری الکعبی درقرن اول هجری آمده است ،همچنین اگر بخواهیم به اصل این قبیله باز گردیم )این قبیله از قبایل عدنانی است که نوادگان حضرت ابراهیم هستند واز دوران بابل تا به امروز ساکنان اصلی جنوب عراق واهواز بوده وهستند ،اما اینکه مهاجرت دراین قرن صورت گرفته یا نه جای بحث فراوان دارد هرچند که اگر بخواهیم بپذیریم که مهاجرت بنی کعب دراین دوره بوده باید این مسئله را در نظر داشت که بنی کعب دهها قبیله کوچک وبزرگ را در میان خود جا داده که همگی بنی کعب نیستند ،واز ساکنان قدیمی این سرزمینند علاوه برآن بین شهرهای اهوازی وعراق مرزی وجود نداشت که بتوان گفت بنی کعب از عراق مهاجرت کرده یا سرزمین دیگر همچنین تا سال 1903هیچ مرزی بین حکومت بنی کعب وعراق وجود نداشته برخی نویسندگان معاهده سایسپیکو که باعث مرزبندی بین کشورهای اسلامی شد را به گونه ای باور دارند مانند اینکه از دوره باستان این مرزها وجود داشته ومردم به نام این کشورها شناخته می شدند.شاید این سخن از آنجا نشات می گیرد که بنی کعب تا آن دوران قدرت مهمی در معادلات بین المللی وداخلی نبودند و زمانی که در قرن هفدهم به صحنه آمدند برخی گمان کردند که آنها در این سرزمین نبودند در صورتی که بین عراق وعربستان آن دوران مرز مشخصی نبوده وبه شکل قبیله ای و یا حکومت نیمه متمرکز اداره می شدند پس نمی توان پذیرفت که بنی کعب از سرزمین های دیگر مهاجرت کرده باشند وبا این سرعت توانستند حکومت مقتدری دراین سرزمین ایجاد کنند وتمام سرزمین های عربستان(خوزستان کنونی) را زیر سلطه بگیرند…

هرچه هست بنی کعب از قرن 17تا قرن بیستم حاکمان بلامنازع این سرزمین بوده اند ونام حاکمانشان درتمام مصادر تاریخی فارسی وانگلیسی وعربی وسایر زبان ها آمده است.

شیخ سلمان کعبی از مهترین حاکمان بنی کعب در قرن هجدهم بوده که توانست با کارهای عمرانی وایجاد کانالهای کشاورزی وهمچنین سد سازی بر رودخانه هاوعلاوه برآن روابط سیاسی با رقیبان داخلی وخارجی به تاثیر گذار ترین حاکم بنی کعب تبدیل شود.
شیخ سلمان کعبی توانست روابط دوستانه ای با شیوخ بنی کعب وبنی تمیم ایجاد کند این روابط دوستانه حمایت آنها از شیخ سلمان را بر انگیخت ، این حمایت دیگر شیوخ عرب را نیزبه اطاعت شیخ سلمان کعبی وا داشت.

سرزمین اهواز در دوره حکومت بنی کعب به چند امارت تقسیم شد که امارتها تابع حکومت بنی کعب در الفلاحیه بودند.از مهم ترین امارت ها می توان امارت بنی تمیم ، امارت آل کثیر (هرچند که آل کثیر ابتدا همپیمان سادات مشعشعی بودند )، امارت باویه ، امارت بنی لام ،امارت بنی کعب ،امارت آل خمیس وغیره را نام برد که هر امارت ممکن بود شهری یا چند شهر را در برمی گرفت ومالیات های شهرها وروستاها جمع می شد وبه دربار امارت بنی کعب در محمره ارسال می شد .

شیخ سلمان بن سلطان بن ناصر الكعبي ، یکی از حکام محلی اهواز از سال های 1150 ق تا سال 1178 ق(قرن هجدهم میلادی) بود او بارها با استعمارگران انگلیسی جنگید . جنگ “ابوطوق” یکی از نبردهای مشهور سپاه شیخ سلمان با بریتانیا بود ومنجر به شکست سنگین انگلیسی ها شد.(علت نامگذاری این جنگ به ابو طوق به خاطر وجودنوعی علامت نظامی در گردن یکی از فرماندهان نظامی بریطانیابود).علاوه براین، در نبرد میر منها بن نصر الزعابی که برضد هلندیها در خلیج صورت گرفت تنها یاور میرمهنا شیخ سلمان کعبی بود ،شیخ سلمان با ارسال کشتی های جنگی یاور میر مهنا برضد هلندیها بود.

ادامه دارد….

#الحرشة

امير تاج السر و سر الجوائز /ماجد التميمي

🔺امير تاج السر و سر الجوائز🔻

🔹ماجد التميمي

🔸توطئة

تعرفي على امير تاج السر كصفحي يسبق تعرفي عليه كروائي، منذ بضعة سنين و انا اتابعه في جريدة القدس العربي كل يوم الاحد و هو يتناول القضايا الثقافية و الروائية في أكثر الأحيان.. كما اتابع مقالات زميله الروائي الياس خوري في نفس الجريدة يوم الأثنين اسبوعياً… كنت اعرف انه كاتب مداهن من خلال مقالاته التي تمدح السلطة العربية الفاسدة في الخليج و غيرها و جوائزها.. لا احب الحكم مسبقا على اي امر و لكن النص يفرض على القارئ ما يفرضه من احكام قد تكون قاسية…. بالمقابل الياس خوري لا يداهن السلطة و الانسان العربي بل يعريه و يضعه أمام المرآة ليكشف عاره و عهره و عورته… انه لبناني حصل على الجنسيه الفلسطينة بسبب مواقفه النبيلة حيال القضية الفلسطينية … كيف لا و هو كاتب رواية باب الشمس و اولاد الغيتو… أما امير تاج السر كاتب سوداني حاصل على الجنسية القطرية و جائزة كاتارا و لربما البوكر العربية مستقبلا … و الايام بيننا

1.تاج السر في الاهواز.. انا لست في البيت!!

يحدث كثيرا لنا عندما يأتي ضيفاً ليس في اولوياتنا نقول: انا لست في البيت نلتقي في وقت لاحق… هذا ما أقوله انا كقارئ اهوازي لأمير تاج السر و 《عطره الفرنسي》 لا لعدم اهميته ككاتب و لا احد يمكنه الجدل في ذلك انه كاتب منتشر و له متابعيه… بل لأسباب اقولها بعد نقل محاولتي لقرائته اخيراً… أجبرت نفسي قبل بضعة أيام ان أقرأ روايته المرشحة لجائزة بوكر بنسختها العربيه لعام ٢٠١٨ و التي دخلت للقائمة الطويلة للجائزة. تحت عنوان ( زهور تأكلها النار) لا أعرف السبب لعدم تمكني من الاستمرار في قرائتها و توقفي في الصفحة ١٥ او ١٧ لا أتذكر و هذا يحدث للقارئ لأسباب نعرفها جميعا… أغلقت جهازي( لم تصل للقارئ الأهوازي الكتب العربية الورقيه بسهولة!!!) و تابعت رواية ( يا مريم) للكاتب سنان انطوان و لا زلت…

2- الرواية العربية… و الترجمة الى الفارسية

يقف امام القارئ و المترجم طابور طويل لا و بل حشد كبير من الروائيين العرب يتظاهر( بالمعنى الحَرفي) و يُصَعّب الأختيار و الأولوية… يمتد من نجيب محفوظ و صنع الله ابراهيم و مؤنس الرزاز ألى عبد الرحمن منيف و الطيب صالح الى الياس خوري و الحبل على الجرار كما تقول جدتي دائماً!! اليوم القارئ الجيد من يختار النص الأفضل و الأهم بعد أن أصبحت القرأة غاية تدرك بسهولة للجميع… فما بالك أن كنت قارئ و مترجم…
لا أستمر بهذه الفقرة لأنها تكرار و الأمر واضح لمن أراد الوضوح،الخ..

3. الجائزة لمن تأتي برأس الرواية…

لا أحب [ الگرگه] كما نقول في الأهواز حول مسألة الجوائز جميعا نعرف هناك كُتّاب رفضوا استلام الجوائز منها النوبل ألادبية او استلموها بتململ و انتقاد شديد الکاتب سارتر، جورج برنارد شاو، بوریس باستیرناك … حتى المغني باب ديلن تململ عندما أعلن عن اسمه لجائزة نوبل بسبب أغنياته قبل ثلاثة اعوام… أما تاج السر يمدح كثيراً الجوائز و قرر آن یذهب برأس الرواية على الرمح الى الخليج ليحصل على الجائزة و اليكم ما قاله في آخر مقال له في جريدة القدس العربي

《منذ ثلاثة أعوام ظهرت جائزة كتارا الضخمة، وسميتها جائزة المستقبل آنذاك لأنها اعتمدت نهجا خالصا وخاصا بها، وهو عدم اللجوء لإعلان قوائم طويلة وقصيرة، وعدم الاكتفاء بفائز واحد، وإنما خمسة فائزين في فرعين خاصين بالأعمال المنشورة وغير المنشورة…
لنحافظ على الجوائز الأدبية، لنحافظ عليها حقيقة، فهي مكسب كبير، مهما كانت سلبياتها.》

🔸توطئة ثانية!!

الصراع بين قطر و جائزتها كاتارا و و الأمارات و جائزتها البوكر… من يأتي برأس الرواية؟

امير تاج السر؟!!

نفق قلعة سلاسل في مدينة تستر _ حسین فرج الله ابو عرفان

نفق قلعة سلاسل في مدينة تستر

حسین فرج الله ابو عرفان

نفق الذي دخلوه المسلمون في فتح مدينة تستر ،قلعة سلاسل كانت قلعة محصنة والجيش الاسلامي حاصرها ستة اشهر ومن بعد هذه المدة استطاع الجيش الاسلامي أن يدخل القلعة من النفق التحتاني في القلعة ، هذا النفق كان مملوء من الماء حتي عشرة سنوات قبل ولكن دائرة الميراث سقفوا سطح النفق بأصمنت واليوم هذا النفق مفتوح لزيارة السياح ،دخل اكثر من ثلاثة مئة مسلم واكثرهم من الاهوازيين في هذا النفق استشهد مئة وثمانين ودخل مئة وعشرين جندي مسلم في القلعة واستطاعوا أن يفتحوا بوابة القلعة ودخلوا المسلمين قبل اذان الفجر واستمر الحرب حتي طلوع الشمس ولم يصلوا المسلمين ذلك اليوم صلاة الفجر ،ولكن انتصروا وفتحوا هذا الحصن الحصين .استشهد براء بن مالك الانصاريفي بوابة تستر وجرح عون بن جعفر الطيار ونقل لمدينة السوس ولكن استشهد في القرب من مدينة السوس ودفن هناك وهكذا استشهد عون بن علي ودفن خارج مدينة تستر والان في مزارع قصب السكر بين السوس وتستر ….